36رسول‌اللّٰه صلى الله عليه و آله نسبت به مردم، عيناً براى على عليه السلام ثابت است؟

ابن منظور در لسان العرب ذيل مادۀ «ولى» از قول ابن اثير آورده است: «واژۀ «مولا» در حديث مكرر آمده و اين واژه در موارد بسيارى به كار برده شده، از جمله: «ربّ، مالك، سيد، منعم، معتق، ناصر، محب، تابع و ...» كه در هر مورد مفهوم خاصّ خود را دارد.» سپس افزوده: «وَلايت» به معناى نسب و نصرت و عتق و «وِلايت» به معناى امارت مى‌باشد، آنگاه حديثِ «مَنْ كُنْتُ مَوْلاٰهُ فَعَلِيٌّ مَوْلاٰه» را آورده و مى‌گويد: بيشتر اين معانى مى‌تواند در اين حديث لحاظ شود و از شافعى نقل كرده كه اين، همان ولاى اسلام است كه خداوند فرموده: ذٰلِكَ بِأَنَّ اللّٰهَ مَوْلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَ أَنَّ الْكٰافِرِينَ لاٰ مَوْلىٰ لَهُمْ سپس گفتار عمر را با على عليه السلام نقل كرده كه گفت: «اصبحت مولاى و مولى كل مؤمن» و افزوده: هر كس متصدّى و عهده‌دار امر ديگرى باشد، ولىّ او مى‌باشد ¹.

اينها فقط بخشى است از آنچه اهل لغت و ادب و خبره در فهم واژه‌هاى قرآنى و روايى دربارۀ ولىّ و مولا گفته‌اند و چنانكه ملاحظه مى‌كنيم توجه نظر و اشارۀ همۀ آنها به همان مفهوم قرآنى است كه همان اولىٰ به تصرّف بودن، عهده‌دار امر ديگرى شدن و سيادت و امارت است كه در