66كاملاً انسانى شده باشد و اخلاق محمدى صلى الله عليه و آله به ارمغان آورد. نه اينكه، اگر چيزى بر خلاف ميل خود ديد و بر سر مسائل جزئى؛ مانند تقدّم و تأخّر در صف ورود و خروج و سوار شدن هواپيما يا اتومبيل و تحويل اثاثيه و امثال آن، دستخوش عجله و شتابزدگى شود، خشم گيرد، مهار بردبارى را بگسلد. از كوره بدر رود و عكس العمل نامناسب نشان دهد و در چشم آشنا و بيگانه، درشت گويى و بدزبانى و بداخلاقى كند كه نمونههاى مكرر آن ديده شده، و يا خود در حفظ حقوق و حدود ديگران قصور و تقصير كند و موجب تيرگى صفاى جمع شود.
اخلاق و آداب مصاحبت
نظام تربيتى اسلام، با هر مناسبت و در هر ارتباطى، آداب و اخلاق و حقوقى را مقرر داشته است؛ از آن جمله، آداب مسافرت و حق همسفر است، كه فصلى از حقوق و اخلاق را تشكيل مىدهد. بدين ترتيب يكى از مهمترين مسؤوليتهاى اخلاقى زائر، وظيفه شناسى او در رابطه با همسفرانى است كه وى را در اين سفر روحانى همراهى مىكنند كه مواردى از آن را بر اساس روايات خاطر نشان مىسازيم:
معارفه و شناسايى: از آداب معاشرت اين است كه هر گاه گروهى مصاحبت مىكنند، در مرحلۀ نخست از نام و نشان يكديگر جويا شوند، معارفه كنند و انس بگيرند. اهميت اين امر تا بدانجاست كه پيامبر خدا صلى الله عليه و آله ترك آن را يكى از موارد جفا بر شمردهاند.
«جعفر بن محمد عليهما السلام عَنْ أبيه قال: قَالَ رَسُول اللّٰه صلى الله عليه و آله : «ثَلاثةٌ مِنَ