222
ابنيه و قُباب صحن مرتفع
در ضلع جنوبى سحن مرتفع در ابتداى آن سه هلالى، و در وسط چهار هلالى، و در انتهاى آن سه هلالى است؛ و در يمين هلالى وسط منبرى است از سنگ كه قبّۀ كوچكى در عرشۀ منبر است و شش ستون سنگى در زير قبّه است و دو ستون در جلو منبر و دو ستون در عقب آن و اين منبر را قاضى برهانالدين بن جماعه بنا كرده است. سابقاً از چوب بوده است و به آسانى حمل و نقل مىشده است. قاضى مزبور، منبر را تبديل به سنگ كرده است و بالاتر از منبر يك محرابى است كه دو ستون از سنگ دارد و منسوب است به صلاحالدين؛ و بالاتر از آن محرابى است كه مهاجرين منزل مىكنند؛ بعضى قبّه دارند و بعضى بىقبه هستند. و در ضلع شمالى صحنين مرتفع، در ابتدا و وسط آن سه هلالى است و بعد از هلالى اول يك حجره است و قبّه دارد با ايوان و حجره سيم آن قبّه دارد با ايوان و دو هلالى و در جلو حجره دوم به فاصلۀ چند ذرع قبّه است كه آنجا را مغارةالارواح گويند و در ضلع غربى صحن، در ابتداى آن، چهار هلالى است و در كنج آن، قبّۀ كوچكى است كه قبّۀ ميزان گويند و بعد، سه حجره در امتداد آن است كه هر يك، قبّه دارند و در وسط آن يك هلالى است كه دو حجره بعد از آن است و قبّه ندارند و در وسط ضلع شرقى پنج هلالى است و آن مكان معروف به درجالبراق است. و طرف يسار آن يك حجره است و قبّه دارد و منسوب به شيخ عبدالله است كه مكان جلوس او بوده است.
آنچه ذكر شد، ابنيهاى است كه در جوانب اضلاع اربع صحن ساختهاند، اما ابنيه و قبابى كه وسط صحن مرتفع واقعند، از اين قرار است: در سمت جنوب، در وسط صحن، محراب كوچكى به محراب امام اعظم مشهور است و در يمين محراب به فاصلۀ چند ذرع، علامت تعيين زوال است كه ميل آن خراب شده. و در سمت يسار آن بئرى است كه زير آن بركهاى است از سنگ خارا و در طرف غربى، محرابى است كه هشت ستون سنگى دارد و به مقامالنّبى معروف است. گويند، حضرت خاتمالانبياء صلى الله عليه و آله در ليلةالاسرى، در آنجا نماز خواندهاند و برابر آن قبّهاى است كه به قبةالمعراج معروف است. گويند حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله از آنجا عروج فرمودهاند. و نيز قبّه ديگرى