367«يحيى بن ازرق» مى‌گويد: به امام كاظم عليه السلام عرض كردم: ¹ مردى كه از طرف ديگرى حج انجام مى‌دهد، آيا مى‌تواند از طرف خويشاوندانش طواف كند؟ امام عليه السلام فرمود:

«إِذَا قَضَى مَنَاسِكَ الْحَجِّ فَلْيَصْنَعْ مَا شَاءَ».

اگر مناسك حج را انجام داده، هر چه مى‌خواهد انجام دهد.

طواف وداع

آخرين طواف حاجى آفاقى است كه هنگام خروج از مكه انجام مى‌دهد اين طواف مستحب است و اهل سنت آن را طواف صدر، يعنى طواف بازگشت هم مى‌نامند، زيرا حاجى پس از آن از مكه به شهر خود باز مى‌گردد و اين طواف در نظر آنان واجب مى‌باشد و كفارۀ ترك آن يك قربانى است، ولى ما آن را مستحب مى‌دانيم ².

دعاى طواف وداع

كسى كه مى‌خواهد از مكّه بيرون رود، مستحب است طواف وداع نمايد، و در هر دور، حجرالاسود و ركن يمانى را در صورت امكان استلام كند. شكم خود را به خانۀ كعبه بچسباند، يك دست را به حَجَر و دست ديگر را به طرف درب گذا رد و حمد و ثناى الهى نمايد و صلوات بر پيغمبر و آل او بفرستد واين دعا را بخواند:

«اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ عَبْدِكَ وَ رَسُولِكَ وَ نَبِيِّكَ وَ أَمِينِكَ وَ حَبِيبِكَ وَ نَجِيِّكَ وَ خِيَرَتِكَ مِنْ خَلْقِكَ اللَّهُمَّ كَمَا بَلَغَ رِسَالَاتِكَ وَ جَاهَدَ فِي سَبِيلِكَ وَ صَدَعَ بِأَمْرِكَ وَ أُوذِيَ فِي جَنْبِكَ وَ عَبَدَكَ حَتَّى أَتَاهُ الْيَقِينُ اللَّهُمَّ اقْلِبْنِي مُفْلِحاً مُنْجِحاً مُسْتَجَاباً لِي ...» ³

پس مقدارى از آب زمزم بياشامد، واين دعا را بخواند:

«آئِبُونَ تَائِبُونَ عَابِدُونَ لِرَبِّنَا حَامِدُونَ إِلَى رَبِّنَا رَاغِبُونَ إِلَى اللَّهِ رَاجِعُونَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ» ⁴