302نسبت به اولياى خدا و پيشوايان دين است، در زمينۀ احياى امر امامان و ترويج مكتب انسانى و تربيتى آن اسوه‌ها در جوامع بشرى و توجه دادن به خط صحيح رهبرى و ولايت در جامعه مؤثر است به ويژه وقتى حكام مستبد و منحرف، با برنامه‌اى دقيق در جهت محو آثار ائمه مى‌كوشيدند، زيارت به عنوان يك عمل مثبت و انقلابى محسوب مى‌شد و نوعى مبارزه با دستگاه‌هاى ستمگر بوده است. در احاديث متعدد تأكيد شده كه زيارت ائمه در غربتشان و همراه با خوف و خطر، پاداش بيشترى دارد و اگر راه زائر دور باشد و زيارت پياده و همراه با مشقّت باشد أجر و ثواب بيشترى دارد ¹.

زيارت، احساس قرب و تجديد عهداست

طبق تجربه ثابت است كه انسان در زيارت بزرگان احساس نزديكى و قرب به آنان مى‌كند و با ايشان تجديد عهد و ميثاق مى‌نمايد. سزاوار آن است كه اين احساس قرب و نزديكى را با پيامبر و امامان عليهم السلام داشته باشد، چرا كه حيات آنان با مرگشان تفاوتى ندارد و آنان داراى مقام والاى شهادتند و شهيد زنده و جاودانه است. قرآن مجيد مى‌فرمايد:

«وَ لاٰ تَقُولُوا لِمَنْ يُقْتَلُ فِي سَبِيلِ اللّٰهِ أَمْوٰاتٌ بَلْ أَحْيٰاءٌ وَ لٰكِنْ لاٰ تَشْعُرُونَ» ²؛ «به كسانى كه در راه خدا كشته مى‌شوند مرده نگوييد، بلكه آنان زنده‌اند ولى شما نمى‌فهميد».

همانگونه كه هنگام حضور در مقابل زندگان به آنان سلام مى‌دهيم و عرض ارادت مى‌كنيم، وقتى در مشاهد آنان حاضر مى‌شويم قبل از ورود به مضجع شريفشان عرض مى‌كنيم:

« اللَّهُمَّ إِنِّي أَعْتَقِدُ حُرْمَةَ نَبِيِّكَ فِي غَيْبَتِهِ كَمَا أَعْتَقِدُهَا فِي حَضْرَتِهِ وَ أَعْلَمُ أَنَّ رُسُلَكَ وَ خُلَفَاءَك عليهم السلام أَحْيَاءٌ عِنْدَكَ يُرْزَقُونَ يَرَوْنَ مَقَامِي وَ يَسْمَعُونَ كَلَامِي وَ يَرُدُّونَ سَلَامِي وَ أَنَّكَ حَجَبْتَ عَنْ سَمْعِي كَلَامَهُمْ وَ فَتَحْتَ بَابَ فَهْمِي بِلَذِيذِ مُنَاجَاتِهِمْ» ³

سخن از غيبت و حضور معصوم است، نه موت و حيات آنها، اينان احياء و زنده هستند.

پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله فرمودند:

« مَنْ زَارَ قَبْرِي حَلَّتْ لَهُ شَفَاعَتِي وَ مَنْ زَارَنِي مَيِّتاً فَكَأَنَّمَا زَارَنِي حَيّاً ⁴؛ هر كس قبر مرا زيارت كند، شفاعت من به او رسد و هر كس، مرا پس از مرگم زيارت كند، گويى مرا در زمان حياتم