290

حرف «ذ »

ذبحِ عظيم

¹ حضرت ابراهيم عليه السلام در خواب ديد بايد فرزندش اسماعيل ² را قربانى نمايد، خداوند متعال در قرآن مجيددر سورۀ صافات فرموده است، «وَ فَدَيْنٰاهُ بِذِبْحٍ عَظِيمٍ» ³ به راستى اين همان آزمايش آشكار بود.

لذا موضوع را با اسماعيل در ميان گذاشت و فرمود: اى پسركم من در خواب ديدم كه تو را ذبح مى‌كنم، بنگر رأى تو چيست؟ گفت: پدر! آنچه را فرمانت داده‌اند عمل كن كه اگر خدا خواهد مرا از صابرين خواهى يافت، و چون تسليم شدند و او را به پيشانى در انداخت، وى را ندا داديم كه «قَدْ صَدَّقْتَ الرُّؤْيٰا إِنّٰا كَذٰلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ » ⁴، اى ابراهيم! رؤياى خويش را حقيقت بخشيدى و ما نيكوكاران را چنين پاداش دهيم، كه اين امتحانى آشكار بود و او را در ازاى ذبيحه اى بزرگ باز رهانيديم.

«ذبح عظيم» از منظر مفسرين

مفسران شيعه و اهل سنت در اينجا گفته‌اند: مراد از ذبح عظيم «قوچ» است و به گفتۀ مرحوم علامۀ طباطبايى چون اين ذبح به امر الهى است و به خداوند نسبت داده مى شود، لذا عظيم ناميده شده و گرنه خود ذبح فى نفسه عظيم نبوده است.

بعضى از مفسران شيعه از جمله ملا محسن فيض كاشانى در تفسير صافى، سيدهاشم بحرانى در تفسير برهان، حويزى در تفسير نورالثقلين و مرحوم مجلسى در بحارالانوار ⁵، طبق حديثى كه در عيون اخبار الرضا از امام رضا عليه السلام روايت شده است، نقل كرده‌اند كه در اينجا مراد از «ذبح عظيم»