206اختيار داشتند استفاده كنند و اين امتياز در عين اين كه يك بدعت بود، سود سرشارى را براى قريش كه خود را متوليان حرم مى‌دانستند در برداشت.
6 - حجاج مى‌توانستند در زير چادرهاى چرمى استراحت كنند و استراحت زير چادرهاى غير چرمى روا نبود.
7 - اعمالى مانند سرخ كردن غذا با روغن و ساييدن كشك را، در مدت حج براى خود حرام مى‌دانستند.
8 - به جاى طواف دور كعبه، در صفا و مروه دو بت نصب كرده بودند كه بر آنها طواف و استلام (مسح با دست) مى‌كردند و قربانى را به پاى اين بت‌ها انجام مى‌دادند.
9 - قبايلى چون قريش در ايام حج، از در خانه وارد نمى‌شدند، آنان از ديوار فرود مى‌آمدند و اين را براى خود امتياز مى‌دانستند.
10 - بدعت (نسىء)، از سودجويى و خلط مسايل عبادى با منافع تجارى و بازرگانى نشأت مى‌گرفت، زيرا اختلافى كه ماه هاى قمرى و شمسى داشت موجب مى‌شد كه فصول ماه‌هاى حج تغيير كند و منافع تجارى و بازرگانى قبايل سودجود را به خطر افكند. از اين رو با استفاده از تفاوت ايام سال قمرى و شمسى (حدود ده يا يازده روز در سال) مقرر مى‌داشتند كه هر سال يك بار، ماه صفر را به جاى محرم آغاز سال نو قرار دهند و به اين ترتيب مى‌توانستند موسم حج را همه سال در فصل معينى انجام دهند.
11 - كف‌زدن و سوت كشيدن و مراسم عبادى را به مراسم جشن و پايكوبى مبدّل كردن.
مورخان خصوصيات ديگرى را نيز در مورد حج دوران جاهليت ذكر كرده‌اند.
در واقع محور اصلى ويژگى‌هاى حج جاهلى را مى‌توان در سه جهت خلاصه نمود:
«امتياز طلبى و روح تبعيض»، «به خود اختصاص دادن خانۀ خدا و انحصارطلبى قريش به عنوان واليان حرم»، «وسيله قرار دادن حج براى تأمين منافع و مقاصد گروهى.» چنان‌كه اين سه نوع ويژگى نيز به نوبۀ خود مبين يك خصلت است كه مشخصۀ اصلى حج جاهلى مى‌باشد و آن بى‌محتوا كردن اين مراسم عبادى سياسى و سپس سود بردن از قالب تهى شدۀ آن است. 1