187نماند، پيامبر نيز به مسلمانان اجازۀ بازگشت داد. مورخين محاصرۀ مدينه را 15 تا 20 روز دانسته‌اند.
گفته‌اند ابوسفيان در شرف رفتن، نامه‌اى تهديدآميز به پيامبر اكرم به اين مضمون نوشت:
به لات و عزى سوگند كه من با جمع خويش براى درمانده كردن تو به سويت آمدم، اما ديدم كه از برخورد با ما كراهت دارى و خندق‌ها و تنگناهايى برپا كردى، نمى‌دانم چه كسى اين را به شما تعليم داده؟ اگر از اينجا برگرديم، در آينده روزى چونان احد خواهيم داشت. 114
أ
جنگ خيبر
خيبر كجاست؟
خيبر جلگۀ وسيع حاصل‌خيزى است كه در شمال مدينه به فاصلۀ سى و دو فرسنگى آن قرار دارد.
ملّت يهود براى سكونت و حفاظت خود در آن نقطه دژهاى هفت‌گانه و مستحكمى ساخته بودند.
ساكنان آن‌جا در امر زراعت و جمع ثروت و تهيۀ سلاح و طرز دفاع مهارت كاملى پيدا كرده بودند.
جمعيت آنان بالغ بر بيست هزار نفر بود. در ميان آنان، جنگاوران و دليران فراوانى به چشم مى‌خورد.
سبب و انگيزۀ اصلى جنگ خيبر
روزى كه اسلام در سرزمين «مدينه» درخشيد، ملّت يهود بيش از قريش، عداوت پيامبر و مسلمانان را به دل گرفت و با تمام توان و قوت براى كوبيدن اسلام، كمربسته و آماده شد.
جرم بزرگى كه يهوديان خيبر داشتند، اين بود كه تمام قبايل عرب را براى كوبيدن اسلام تشويق كردند و سپاه شرك با كمك مالى يهوديان خيبر، در يك روز از نقاط مختلف عربستان حركت كرده، خود را پشت مدينه رسانيدند. در نتيجه جنگ احزاب به وقوع پيوست.
ناجوانمردى يهود خيبر، پيامبر صلى الله عليه و آله را بر آن داشت كه اين كانون خطر را بر چيند و همۀ آن‌ها را خلع سلاح نمايد. عامل ديگرى كه پيامبر صلى الله عليه و آله را مصمم ساخت، تا قدرت خيبريان را درهم شكند و