301

*آيه شانزدهم

وَ أَذٰانٌ مِنَ اللّٰهِ وَ رَسُولِهِ إِلَى النّٰاسِ يَوْمَ الْحَجِّ الْأَكْبَرِ أَنَّ اللّٰهَ بَرِيءٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ وَ رَسُولُهُ فَإِنْ تُبْتُمْ فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَ إِنْ تَوَلَّيْتُمْ فَاعْلَمُوا أَنَّكُمْ غَيْرُ مُعْجِزِي اللّٰهِ وَ بَشِّرِ الَّذِينَ كَفَرُوا بِعَذٰابٍ أَلِيمٍ (توبه: 2)».

شرح واژگان

أ. اذان: اين واژه از ريشه اذن به معناى علم است، و مشتقات آن چون اذان، ايذان، تاذين و استيذان نيز به همين معناست با تفاوت هر باب. ¹ و از همين باب است كه مى‌فرمايد: «ثُمَّ أَذَّنَ مُؤَذِّنٌ أَيَّتُهَا الْعِيرُ إِنَّكُمْ لَسٰارِقُونَ (يوسف: 70)». در ضمن كلمه اذان واژه‌اى است كه به جاى مصدر حقيقى يعنى ايذان نشسته است. ²

ب. برائت: اين واژه مصدر و به معناى تنزه و تباعد است، و نيز به معناى اعذار و انذار نيز به كار مى‌رود. ³ مشتقات اين مصدر افزون در اين آيه، مكرر در قرآن كريم به كار رفته است از جمله «إِنَّنِي بَرٰاءٌ مِمّٰا تَعْبُدُونَ (زخرف 26)». و «وَ أَنَا بَرِيءٌ مِمّٰا تَعْمَلُونَ (يونس: 41)». كه همگى به معناى بيزارى جستن و فاصله گرفتن است.