212پيامبر مىباشد. مسلّماً آن حضرت براى زرهپوشيدن، بايد به وضع و حالى داخل خانه شده باشد كه نارضايتىشان كتمان نشود. حتّى وقتى از خانه با زره خارج شده است، همگان به اين دلتنگى پيامبر صلى الله عليه و آله پى بردهاند. ابناسحاق مىنويسد:
«ثمّ خرج عليهم و قد ندم الناس، و قالوا: استكرهنا رسولاللّٰه - صلّىاللّٰه عليه [ وآله ] وسلّم - و لم يكن لنا ذلك».
«پس صحابه چون ديدند كه سيد عليه السلام ... بيرون آمد، پشيمان شدند و گفتند: ما را نمىرسد الحاح به پيغمبر خداى كردن و وى را به اكراه در كار آوردن.»
اينجاست كه به تصريح طبرى به حضور پيامبر رفتند و گفتند:
«يا رسولاللّٰه! استكرهناك و لم يكن ذلك لنا، فان شئت فاقعد، صلى اللّٰه عليك». 1آنچه مسلّم است، پيامبر دفاع از جان و مال و خانه و كاشانۀ آدميان را يكى از حقوق مسلّم انسان دانسته است. لذا مىبايست در برابر هجوم لجامگسيخته و مصمّم قريش از خود و مدينه دفاع كند و مردم را به دفاع مشروع و محدود ترغيب نمايد. آنچه مورد بحث است، نحوۀ اين دفاع است؛ همانچه پيامبر صلى الله عليه و آله آن را به مشورت گذارد و قصد او از عدم خروج، شكيبايى براى تحمّل مصائب بود؛ تا حدّاقل خسارت و يا تلفات انسانى به بار آيد و شايد از اين طريق، به بازگرداندن قريش و جلوگيرى از نبرد و ستيز، منتهى شود؛ ولى آنچه اصحاب از او خواستند، دفاعى بود كه به پيشبينى پيامبر صلى الله عليه و آله موجب تلفات بيشترى مىشده و از اين رو، آن را نمىپسنديده است. ضمن اينكه ورود به جنگ، مجال هر نوع ترك مخاصمه را از طرفين سلب مىكرده است.
با اين همه پيامبر صلى الله عليه و آله باز هم سعى كردند تا در ميان شعلهورشدن غضبِ هجوم و