85توحيد را در پيروى از رهبرشان، كه با فريادى رسا و قيامى شكوهمند، عليه طاغوت و استكبار به صحنه آمده، يافتند. و به درستى آموختند كه بدون رهبر، نه براى حرم حرمتى، نه در عرفات معرفتى، نه در مشعر شعورى، نه در منا فداكارى و ايثارى، نه در زمزم نشانۀ حياتى، نه در صفا رمز صفايى، نه در رمى جمرات نابودى شيطانى و بالاخره نه در حج ظهور بينايى و نه در آن اعمال شعائرى تحقق خواهد يافت. نيز دانستند كه بدون آگاهى به مقام رهبرى و پيروى از او، آن چنان خواهد بود كه امام باقر - ع - با مشاهدۀ فرياد تلبيۀ حجاج ناآگاه و گمشده و دچار چنگال شياطين و طواغيت فرمود:
«أَتَرى هؤلاءِ الّذينَ يلبّون. واللّٰه لَأَصْواتُهمْ أَبَغضُ الى اللّٰهِ من اصْواتِ الحمير.» 1پيامبر اكرم در بازگشت از مكه، هنگامى كه به محلى به نام «غدير خم» رسيد دستور داد همه توقّف كنند تا بازماندگان هم برسند، آنگاه در حالى كه برفراز منبرى از جهاز شتر رفته بود خطبهاى طولانى ايراد فرمود و مسألۀ امامتِ امت را مطرح كرد.
يكصد و ده نفر از اصحاب پيامبر، كه در آن صحنه حضور داشتند، اين حديث را بدون هيچ واسطهاى از پيامبر نقل كرده و هشتاد و چهار نفر از تابعين هم آن را از طريق اصحاب پيامبر بازگفتهاند.
علامۀ امينى سيصد و پنجاه نفر از دانشمندان و تاريخنويسان اهل تسنّن را، كه حديث غديرخم را با مدارك در كتابهاى خود آوردهاند، در