80پيامبر خدا - ص - در سال دهم هجرى با گروه بسيارى از مؤمنان و مردم تازه مسلمان، حج گزارد و در اين مراسم با شكوه، مسلمانان اعمال پيامبر را به دقّت تحت نظر داشتند تا حج صحيح را بياموزند و اعمال خود را از آلودگيهاى شرك حج جاهلى به دور دارند. آنان از رسول خدا - ص - مىخواستند كه مناسك حج را به مانند كسى كه تازه به دنيا آمده، به آنان بياموزد. تيزبينى مسلمانان در فراگيرى مناسك توحيدى حج، به آن حد بود كه گاه با شگفتى، سؤال خود را به گونۀ اعتراض مطرح مىكردند.
از آن جمله، هنگامى بود كه پيامبر به كليۀ كسانى كه همراه خود هدى نياورده بودند، دستور داد پس از انجام طواف و سعى محلّ شوند؛ يكى از مسلمانان به صورت اعتراضآميز گفت: ما به عنوان حج خارج شده بوديم و اكنون از موهاى ما آب غسل مىچكد! و هنگامى كه پيامبر به قصد انجام سعى راهى مسعى شد، بسيارى از مسلمانان كه گمان مىكردند سعى از مخترعات مشركين مكه است، با شگفتى عمل پيامبر را تعقيب كردند.
در اين حج با شكوه، در بيابان مكه فرود آمد و به خانهها نزول نفرمود و اين خود، شكستن روح تنپرورى حاكم بر حج جاهلى بود.
مناسك حج را يكى پس از ديگرى چون ابراهيم بجا آورد، آن چنان كه خدا در قرآن دستور داده بود ( فاتّبعوا ملّة ابيكم ابراهيم - از آيين پدرتان ابراهيم پيروى كنيد). مسلمانان نيز چون سربازى در جبهه، از فرمانده خود پيروى مىكردند. گرچه، يكى از اهداف و خصايص بارز در اين حج، تعليم مناسك صحيح حج بود ولى نكتههاى اساسى ديگرى نيز در حجةالوداع وجود دارد كه مىتواند حائز اهميت باشد: