55«آيا مردم گمان كردهاند كه با ادعاى ايمان رها مىشوند و آزمايش نمىگردند؟»
اين آزمايش در همه كس يكسان نيست، در حالتهاى مختلف به گونههاى متفاوت، صحنۀ آزمايش براى انسان پيش مىآيد:
«وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِنَ الْأَمْوٰالِ وَ الْأَنْفُسِ وَ الثَّمَرٰاتِ وَ بَشِّرِ الصّٰابِرِينَ .» 1«ما شما را با ترس و گرسنگى و كمبود مال و جان و سودها آزمايش مىكنيم. و بشارت ده صابران را.»
در آزمايش الهى حتى پيامبران نيز مستثنى نيستند و آزمايشهاى باشكوهى را مىگذرانند.
«وَ إِذِ ابْتَلىٰ إِبْرٰاهِيمَ رَبُّهُ بِكَلِمٰاتٍ فَأَتَمَّهُنَّ.» 2«و زمانى كه ابراهيم را پروردگارش آزمود و او آزمايش را به پايان برد.»
برخى از اين آزمايشها چهرۀ مطلوب دارد و آشكار نيز هست 3و برخى ديگر پيچيده و سنگين و ناپيدا كه قرآن از آنها به بلاى عظيم ياد مىكند. 4حج از آزمايشهاى سخت و بزرگى است كه بگونهاى همگون، همۀ