166بايستند و دست ستمديده را بگيرند و حق او را بازستانند. آن گاه نزد عاص بن وائل رفتند و كالاى مرد زَبيدى را از وى گرفتند و به صاحبش باز گرداندند. قريش گفتند: «اينان كارى با فضيلت انجام دادند» و بدين ترتيب اين پيمان را حلف الفضول ناميدند. زبير بن عبدالمطلب گفت:
حَلَفَتُ لَنِعْقِدَنَّ حَفاً عَليهم
ابوبكر بن ابىشيبه به نقل از عمرو بن ابوبكر آورده است: گفته مىشود در ميان جُرْهُمىها چنين پيمانى وجود داشت و مردانى از جمله فضل، فضال و فضاله در شمار آن بودند و بنا بر اين پيمان را حلف الفضول (يعنى پيمان فضلها) ناميدند. زبير بن عبدالمطلب در اين باره سروده است:
إن الفضول تحالفوا وتعاقدوا
از اخبار مربوط به حلف الفضول چنين بر مىآيد كه علت نامگذارى اين پيمان بدين نام، آن بوده كه پيش از آن پيمانى وجود داشت كه از سوى گروهى از جرهمىها تشكيل شده بود كه به هر يك از آنان فضل يا چيزى نزديك به اين نام، مىگفتند. (و لذا به پيمان فضلها شهرت يافت)
سهيلى نيز به وجه تسميۀ حلف الفضول اشاره كرده و گفته است: علت نامگذارى اين بوده كه همپيمانان، سوگند ياد كردهاند فضول (فضلها) را مجدداً احيا كنند. وى پس از نقل داستان از ابنقتيبه مىگويد: علت اين نامگذارى، اين بوده كه گروهى از جرهمىها يكى به نام فضل بن فضاله و دومى به نام فضل بن وداعه و سومى به نام فُضيل بن حارث و همراهان اينان پيش از قريش، چنين پيمانى را تشكيل داده بودند. گفتۀ ابنقتيبه درست