273ملاك قرار دادن روايت بلال در تأييد نماز (پيامبر صلى الله عليه و آله در كعبه) اولىٰ است؛ زيرا سخن او تأييد كننده و مثبت است و بر نفى كننده تقدم دارد. بلال زمانى كه با آن حضرت نماز مى‌خواند نزديك ايشان بود و مواظب هم بود و ديد كه ايشان به نماز ايستاده‌اند، ولى اسامه از ايشان فاصله داشت و مشغول دعا بود و درِ (كعبه) بسته بود و نماز آن حضرت صلى الله عليه و آله را نديد. بنابراين، استناد به روايت بلال واجب مى‌آيد؛ زيرا در آن افزوده‌اى وجود دارد.
«محبّ طبرى» مى‌گويد: بلال و اسامه در مورد نماز خواندن پيامبر صلى الله عليه و آله در كعبه، اختلاف دارند و حكم علما نيز ترجيح حديث بلال است، چون تأييد كننده است و حاوى ثبت نكته‌اى است كه اسامه ثبت و ضبط نكرده است و (سخن) تأييد كننده، بر نفى‌كننده مقدّم است. سپس مى‌گويد: احتمال دارد كه اسامه پس از ورود آن حضرت صلى الله عليه و آله به كعبه، بنابه ضرورتى، از آنجا دور شده و نماز حضرت صلى الله عليه و آله را نديده است و ابن‌منذر به نقل از اسامه روايت كرده كه پيامبر صلى الله عليه و آله تصاويرى در كعبه ديد و من (يعنى اسامه) براى او با دلو آب مى‌آوردم تا روى تصاوير بپاشد. در واقع خبر داده كه او براى آوردن آب، بيرون رفته است (بنابراين مى‌تواند نماز پيامبر صلى الله عليه و آله را نديده باشد) و آن در روز فتح مكه بوده و نماز خواندن آن حضرت نيز در روز فتح بوده و نه روز حَجةالوداع.
ابوحاتم‌بن حِبّان مى‌گويد: بيشتر اين احتمال را مى‌دهم كه اين دو خبر، حكايت از دو ورود مختلف دارند كه يكى در روز فتح (مكه) بوده كه پيامبر صلى الله عليه و آله در آن نماز گزارده و ديگرى در حَجّةالوداع بوده كه در آن روز در كعبه نماز به جاى نياورده است و بدين ترتيب، تضادى ميان اين دو خبر وجود نخواهد داشت.
قاضى عزالدين‌بن جماعه نيز بنا بر آنچه دايى‌ام از او برايم نقل كرده، گفته است:
احمدبن حنبل گفت: هشيم از عبدالملك، از عطا نقل كرده كه اسامةبن زيد گفت: همراه پيامبر خدا صلى الله عليه و آله وارد كعبه شدم. حضرت نشست و خداى را ستايش كرد و تكبير و تهليل گفت و بيرون آمد و نماز هم نخواند سپس روز بعد، همراه ايشان (وارد كعبه) شدم.
برخاست و دعا كرد و سپس دو ركعت نماز خواند و سپس بيرون آمد و روبه‌روى كعبه دو ركعت نماز (ديگر) به جاى آورد و فرمود: قبله اين است. اين روايت را احمدبن منيع در