243
دوران فاطميان يا حكومت اشراف
در فصل سابق گفتيم كه روزگار عباسيان مشحون از جنبشهاى دينى بود كه به دليل پراكنده شدن داعيان آنها در نقاط مختلف جهان اسلام،آثار آن انتشار يافت.و گفتيم كه بسيارى از رهبران اين جنبشها در پى اهداف سياسى خود بودند،اهدافى كه آنها را در پس پردۀ دين پنهان مىكردند.و البته برخى از آنها هم در دعوت مذهبى و ايمان خود خالص بودند،جز آن كه مدتى نمىگذشت كه امواج زندگى،آن صداقت و خلوص را در درياى سياست غرق مىكرد.به هر روى برخى از اين جنبشها به انقلاب تبديل مىشد و انقلاب به تأسيس دولت مىانجاميد.بعد از آن است كه اين دولت تا نهايت كار مىرفت و كشورگشايى مىكرد و نتيجهاش همان آشفتگى بود كه سراسر جهان اسلام را فرا گرفته بود.
و گفتيم كه مهمترين جنبشهاى مذهبى در اين دوره كه به آن مىپردازيم، جنبشهاى شيعى با همۀ فرقهها و گرايشهاى آن از موسويه تا اسماعيليه و اثنا عشريه و قرامطه و كتاميه و فاطميه بود.
موضوع بحث ما در اين فصل فاطميان و ارتباط آن با حوادث و وقايعى است كه در مكه رخ داده است.
عبيدالله مهدى نخستين خليفۀ فاطمى است كه اصول مذهب شيعه را نزد علماى برجستۀ اسماعيليه فراگرفت.وى سپس از سوى كسانى كه رهبرى دعوت شيعى را برعهده داشتند به مكه آمد تا پنهانى مردم را به سوى آنان دعوت كند.در آنجا با برخى از