242
وصفمسجد در اين دوره
نويسندۀ العقد الفريد مسجد را در اين دوره چنين وصف مىكند:طول آن 404 و عرض آن 304،با سه رواق كه محيط به مسجد بوده و اينها هم داخل در همان طول و عرض است.پيشانى ديوارهاى آن تذهيب شده و لبههاى آن روى ستونهايى است كه شمار آنها 434 عدد است.طول هر ستون ده ذراع است و آنها 320 سرستون تذهيب شده دارند.ديوار مسجد،از داخل،همه با فسيفساء پوشيده شده و درهاى مسجد روى ستونى از سنگ مرمر بين چهار و سه تا دو(ذراع)قرار دارد.مسجد 32 در دارد كه هميشه باز است و با شمارى پله بايد از آن بالا رفت. 1
وى سپس از چاه زمزم ياد كرده مىگويد:سقف آن طاق ضربى است و با فَسيفساء فرش شده و روى چهار پايه است و هر پايه دو ستون دارد.ميان هر دو پايه را با چوب به هم متصل كردهاند.در شرق زمزم اتاقى هست كه بر در آن قفل زده شده است. 2
در شرق اين خانه،خانۀ بزرگ مربعى است كه سه قبه دارد و در هر طرف آن يك در وجود دارد. 3
سپس مىگويد:وضوخانۀ مسجد پر رفت و آمد بود.سپس مىنويسد:كسى كه روى پلههاى مروه بايستد ناودان و چيزهاى اطراف آن را مىبيند،چرا كه قصرهاى بلندى كه ميان دو نقطه بوده منهدم شده است.
سپس مىگويد:وقتى سعى كننده از صفا پايين آمده،به سمت مروه مىرود،ميان وادى را طى مىكند و در سمت راست او خانهها و سمت چپ او مسجد قرار دارد. 4گو اين كه مىخواهد بگويد كه خانهها به ديوار مسجد چسبيده نبوده است.