241و ثجّه و جرش و سراة.و مخاليف آن در تهامه عبارتند از ضنكان و عشم و بيش و عكّ و يين. ¹

بكرى به نقل از محمد بن سهل اعور صورت ابن خرداذبه را آورده است ولى زيمه و ثجّه و بيش و فتق را حذف كرده.ملاحظه مى‌شود كه آن دو مكان نخستين را جز ابن خرداذبه كسى ذكر نكرده است.اما فتق را فقط ابن رسته نقل كرده و بيش را يعقوبى.بكرى و قدامه از مخاليف مكه در قسمت نجد كتنه را افزوده‌اند.

ابن رسته مخاليف نجدى را با حذف زيمه و ثجّه نقل كرده. ²شايد عدم ذكر او مخاليف تهاميه را،در اثر نقص نسخه باشد نه اين كه در اصل غفلت شده.

اما قدامه در صورت خود مخاليف تهاميه را نام نبرده همانگونه كه از مخاليف نجدى جز از فتق و زيمه و ثجّه و هجيره ياد نكرده است. ³ما معتقديم كه دو اسم آخرى از نسخۀ خطى ساقط شده است.زيرا منابع ديگر مخصوصا ابن خرداذبه آنها را ذكر كرده‌اند.در حالى كه قدامه به ابن خرداذبه توجه خاص دارد و از او بسيار نقل كرده است.

يعقوبى از صورت ابن خردادبه و بكرى،طائف و نجران و قرن المنازل و تباله و سراة و عشم و بيش را ذكر نموده ولى بر آن اماكنى چون سرّين و حسبه و رعيلاء الهوذه و رعيلاء البياض كه معادن سليم و هلال و عقيل است و نيز عثّر و جدّه و رهاط و نخله و ذات عرق و مرّ الظّهران و عسفان و جحفه را افزوده است و آن را نيز از مخاليف مكه برشمرده است. ⁴

البته بعضى از اين اماكن گاه به مكه نسبت داده شده‌اند و گاه به مدينه.اما جدّه را بعضى منابع گفته‌اند كه بندر است نه از مخاليف.شايد بنادر را اداره‌اى خاص بوده كه آن را در زمرۀ مخاليف نياورده.در هر حال جدّه همواره از مضافات مكه بوده است.

ملاحظه مى‌شود كه بيشتر اماكنى كه فقط يعقوبى از آنها نام برده و آنها را تابع مكه برشمرده،در جنوب مكه واقع شده است.به نظر مى‌رسد كه آنجاها در زمان يعقوبى مراكز مخاليف بوده‌اند.و در نوشتۀ او جاى اماكنى را كه او از ذكرشان غفلت كرده و ديگران در صورت خود آورده‌اند،گرفته‌اند.يعقوبى با ديگر منابع،در اين كه مخاليف يمن تا نجران كشيده