142نيز از صحرايى ياد كردهاند در نزديكى افيعيه و افاعيه در آنجاست بعضى چاهها آب شور دارند و در نزديك افاعيه تپهاى است به نام خطمه و لابه در آنجا نيز هيچ چيز نمىرويد.
از آن بنى جسر و بنى سليم است. 1
عكاظ صحرايى است مسطح در آنجا نه كوهى است و نه نشانى از آبادى. 2
كوهى است محاذى شوران به نام ميطان چاهى دارد به نام خفّه(ياقوت:ضفه)ولى هيچ نباتى نيست. 3
واديى است به نام عريفطان معن.نه آب دارد نه گياه و در محاذى آن كوههاى ابلى است. 4
جبال مكه هم خالى از هر روييدنى است مگر اندكى درختان خاردار كه خود آن را ضهياء گويند. 5
خريطه رو به روى شراة است كوهى است صخرهاى كه در آن هيچ چيز نمىرويد. 6
ظلام كوهى است سياه و بلند كه در آن هيچ رستنى نباشد. 7
ولى اين مناطق خشك و بىآب و گياه،محدود و پراكنده است و در كنار آنها مناطق سبز و خرم با نباتات گوناگون اندك نيستند.عرّام،مناطقى را كه در آن روييدنى توان يافت برشمرده؛بعضى از آن مناطق مختص يك نوع محصول است و بعضى چند نوع.
توليدات كشاورزى
عرّام گويد:غضور(؟)در همۀ جبال تهامه مىرويد؛از جمله كوه شواحط كه در آنجا زهابها است و نيز درمنۀ سفيد فراوان است.
اما اراطى،عرّام مىگويد:به ودان متصل است از سمت مغرب تا به دريا برسد.
ريگستانى است كه در آن جز اراط نمىرويد.ارطى هيزم است و نيز با آن چرمهايى را كه از