103
اماكن بين مدينه و بدر
روندهاى كه از مدينه به مكه مىرود،در اثر اهتمام مورخان سيره و محدثين و جغرافيانويسان،اطلاعات فراوانى حاصل مىكند؛از جمله در باب حركت رسول خدا-ص-از مدينه تا بدر.ابن اسحاق مكانها و حوادث بين راه را به تفصيل آورده است.ابن اسحاق مىگويد كه پيامبر-ص-از راه مكه طى طريق كرد،نخست به نقب مدينه گذشت آنگاه به عقيق و از آنجا به ذو الحليفه و سپس به ذات الجيش(يا اولات الجيش)رسيد.از آنجا رهسپار تربان شد و سپس ملل آنگاه از مريين به غميس الحمام رفت سپس به صخيرات الثمام و سياله و فج الروحاء و شنوكه گذشت تا اينجا راه معتدل بود.آنگاه رسول خدا-ص-بر سجسج كه چاه روحاء در آنجاست گذشت.آنگاه از آنجا در حركت آمد تا به منصرف رسيد و در آنجا از راه مكه به طرف چپ گرديد و به راهى كه به نازيه مىرفت افتاد،به آهنگ بدر.پس از طى مسافتى به وادى رحقان ميانه نازيه و تنگۀ صفراء رسيد و از آنجا تا صفراء پيش رفت.صفراء قريۀ كوچكى است ميان دو كوه و برفت و صفراء در چپ او بود.
آنگاه پيامبر به وادى ذفران رسيد و از ذفران رهسپار گردنهاى شد به نام اصافر و از اصافر كه فرود آمد به بلدهاى موسوم به دبّه درآمد.حنّان را كه تپۀ بزرگى است در طرف راست خود قرار داد و در نزديكى بدر فرود آمد.
از اين برمىآيد كه رسول خدا-ص-براى رسيدن به بدر نخست از همان راه عمومى مدينه رهسپار شد تا به منصرف رسيد و از منصرف به راه فرعى افتاد،راهى كه از نازيه به تنگه صفراء و ذفران و دبّه به بدر مىرسيد. 1و ما در آتيه در اين باب سخن خواهيم گفت.
بدر در جانب راست جادۀ ميان مكه و مدينه است،در راهى كه رسول خدا-ص-از مدينه به بدر طى كرده دو روايت هست يكى همين روايت ابن اسحاق كه آورديم،ديگر روايت ابن سعد كه مىگويد ميان بدر و مدينه هشت بريد و دو ميل است.راهى كه پيامبر پيمود نخست به روحا رسيد ميان روحا و مدينه چهار منزل است و از آنجا تا منصرف يك منزل و از منصرف تا ذات اجذال يك منزل و از آنجا تا معلاة يك منزل و معلاة همان خيف السلم