138كاروان و خزانه‌دار دوختند.به همراه شيخ مساعد فرمانده گروه«بيشه»ستوانى از سواره نظام عثمانى تعيين مى‌گردد كه به همراه محمل باشد ليكن اين سربازان به دستورات وى اهميت نداده و فرمان او را وقعى نمى‌نهادند بلكه تنها از يك شخص هم قبيلۀ خود دستور مى‌گرفتند.گر چه اين افراد،سربازانى هوشيار و نگهابانانى تيزچشم و بيدار بودند، ليكن بودن تعدادى از سربازان گروه محمل در ميان آنان،براى جلوگيرى از روحيۀ تجاوزگرى آنها ضرورى است همچنين بايد آنان را از دزدى و غارت برحذر داشت؛ زيرا به علّت تنگدستى،گاه به اعرابى كه جهت فروش كالاى خود به حجاج رو مى‌آوردند حمله مى‌بردند و از تاراج اموال آنان مضايقه‌اى نداشتند.طبق اطلاعى كه به من داده شد، اين افراد سال گذشته از برخى اعراب مقدارى روغن گرفته و حاضر به پرداخت قيمت آن نشدند و افراد را مضروب ساختند و در نتيجه اعراب در محل جمع گشته و با سربازان و محافظان محمل به زد و خورد پرداختند كه در نتيجۀ آن،تعدادى از حجاج كشته و گروهى زخمى شدند-آتش عظيم از يك شرارۀ كوچك سرچشمه مى‌گيرد-خوشبختانه امسال مسأله‌اى پيش نيامد.خداوند را از منتى كه بر ما نهاد حمد و سپاس مى‌گوييم.

اينك از كارها و اعمال مكه فارغ شده و آماده سفر به حرم دوم هستيم.لازم ديدم كه مكه را براى شما وصف كنم و از ساختمانهاى مجلّل و مستحكم آن و آثار باقى مانده در آن و نيز از منا و عرفات و مزدلفه و طائف سخنى به ميان آورم و تاريخى از آن،براى شما بازگو نمايم تا از زحمات و كوشش‌هاى سلف صالح و پيشينيان ما،در محلى كه خداوند آن را وعده‌گاه مردم و حرم امن خود قرار داده است،آگاه شده و به كارهاى آنان ارج نهيم.

علاوه بر اين،در بخشى ديگر از سفرنامه‌مان،به احكام دينى و مناسك حج و توصيفى از سرزمين عربها و فشرده‌اى از تاريخ آنان و سرگذشت فتوحات اسلامى و انتشار دين اسلام در ديگر سرزمينها خواهيم پرداخت. ¹