139

مكۀ مكرمه

فشردۀ موضوعهايى كه در اين فصل بدان خواهيم پرداخت عبارتند از:نامهاى مكه، موقعيت مكه،كوهها،خيابانها،كوچه‌ها،بخش‌هاى مهم و ساختمانهاى مكه،بيمارستان غرباء،تكيۀ مصرى،محل تولّد پيامبر صلّى اللّه عليه و اله و يا خانۀ آن حضرت،خانۀ خديجه بنت خويلد،خانه ارقم،باغ شريف عون رفيق پاشا،تأثير سيل‌ها در مكه و تاريخ آن،جمعيت مكه،نژاد مردم،اخلاق آنها،لباس،زبان،دين و عادات و رسوم مردم مكه،آب و هواى مكه،تجارت،پول،آب‌ها و چشمۀ زبيده در مكه و سرانجام فرمانروايان مكه.

نامهاى مكه

دانشمندان شانزده نام براى مكه آورده‌اند كه از مشهورترين آنهاست،چهار نام و قرآن از اين منطقه بدانها ياد كرده است.

نخست:«مكّه»است كه خداوند مى‌فرمايد:

وَ هُوَ الَّذِي كَفَّ أَيْدِيَهُمْ عَنْكُمْ وَ أَيْدِيَكُمْ عَنْهُمْ بِبَطْنِ مَكَّةَ مِنْ بَعْدِ أَنْ أَظْفَرَكُمْ عَلَيْهِمْ ¹

و گفته‌اند،به علت كمى آب آن،بدين نام موسوم گرديده است.

و از اين روست كه ضرب المثل عرب گويد:«امتك الفصيل ضرع أمه إذا امتصه»؛ يعني بچه شتر در خوردن شير و مكيدن آن مبالغه مى‌كند،چنانكه هيچ شير در پستان مادرش نماند.

و نيز گفته شده است،چون در آن،گناهان مكيده شده و برطرف مى‌شود.

دوم:«امّ القرى»كه خداوند مى‌فرمايد:

وَ هٰذٰا كِتٰابٌ أَنْزَلْنٰاهُ مُبٰارَكٌ مُصَدِّقُ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَ لِتُنْذِرَ أُمَّ الْقُرىٰ وَ مَنْ حَوْلَهٰا . ²