136مسافرت حجاج و اشتباه در نحوۀ جمعآورى ماليات بود.آيا دولت نمىتوانست مأمورانى براى گرفتن ماليات و نظم و ترتيب بگمارد و زمانى را براى سفر هر كاروان تعيين كند؟!شناسايى كاروانها بسيار ساده بوده؛زيرا مطوفين و متعهدين آنها همگى كاروانها را مىشناختند و آنان نيز نزد دولت افرادى شناخته شده بودند و بدينوسيله مىتوانستند نظم و آرامشى براى مسافرت كاروانها به وجود آورند و مردم نيز از امنيت كافى براى خود و اثاثيهشان برخوردار گردند.
حقوق ساليانه اشراف و اعراب و اهالى مكه و چگونگى پرداخت آن
از ديرباز سنت بر اين بود كه دولت مصر،مبلغى را به عنوان حقوق ساليانه به اشراف و اعراب و اهالى مكه و مدينه مىپرداخت.مبلغ تعيين شده در خزانۀ محمل امسال؛براى اشراف 1265 جنيه و براى اعراب 2511 جنيه و براى اهالى مكه و مدينه مبلغ 2879 جنيه بود.براى پرداخت حقوق،صورت قانونى آن رعايت مىگرديد بدين گونه كه هر شخص مقررّى خود را پس از تأييد خزانهدار و امير الحاج و منشى اوّل خزانه،دريافت مىكرد.
اجازۀ پرداخت مواجب هر فرد،به عهده منشى اول بود كه طبق اسامى افراد،در دفتر خود (كه بيشتر آنان فعلا وجود ندارند)برگههايى نوشته و به آنان مىداد تا هنگام دريافت طبق دفترچه،حقوق خود را دريافت كنند.هنگام آغاز پرداخت تعداد كثيرى از اعراب در محل جمع شده و از منشى خواستار خواندن اسامى افراد از روى دفتر شدند.از آنها پرسيد:آيا شما صاحبان اصلى اين حقوق هستيد؟پاسخ دادند:خير،ليكن ما همه ساله وكيل در دريافت آن هستيم.به آنها گفت:وكالتنامههاى خود را كه نشاندهندۀ درستى ادعاى شما است،ارائه دهيد.پاسخ گفتند:وكالتنامهها بايد از سوى چه شخصى باشد؟به آنان گفت:از افرادى كه شما وكيل آنها يا وكيل وارثان آنها هستيد.گفتند:موكلان و وارثان آنها سالها است درگذشتهاند و بيشتر آنان وارث مشخصى ندارند و ما طبق قرارى كه بين خود گذاردهايم،بدون اختلاف،همهساله آن را دريافت داشته ميان خود خرج مىكنيم.
منشى اول ناگزير تسليم شد و شروع به خواندن اسامى براى آنان گرديد.
در اين حال،آنان هر يك به مقدارى كه مىتوانست،قبضها را چنگ زد كه در اين ميان گاه بعضى از آنها پنجاه تا شصت قبض به عنوان افراد مختلف به دست آورده بود كه