317
سقاخانهها (آبخورگاههاى عمومى):
در صحن حضرت ابوالفضل عليه السلام دو آبخورگاه عمومى وجود داشته است:
1 - يكى از اين آبخورگاهها در ضلع شرقى صحن و در مقابل مقبره راجه قرار داشته و بهرۀ هند (طايفهاى از اسماعيليان) آن را نوسازى كرده بودند و در جوار آن نيز دو درخت ميوه و يك درخت سدر بوده است.
2 - ديگرى در ضلع غربى، در جوار باب السوق بوده و در نزديك آن دو درخت خرما وجود داشته است. البته امروزه از اين آبخورگاهها و همچنين از درختان نخل و سدر اثرى نيست.
ضلعهاى صحن:
صحن داراى چهار ضلع است و در هر يك از اين ضلعها حجرههاى كوچكى است كه شمار آنها به 75 مورد مىرسد. در جلوى هر حجره نيز ايوانى كوچك وجود دارد. در ميانۀ هرضلع از سمت بيرونى ايوانى است بزرگ و به ارتفاعى افزون بر دو طبقه از طبقههايى كه حجرهها در آنها جاى گرفتهاند. اين ايوانها داراى نقش و نگارهايى از گل و بوته، اشكال هندسى و آيات قرآن كريم است و در پايين برخى از آنها عبارت: «حرّره محمدحسين بن محمد ابراهيم، سنة 1304 ه .ق.» 1 به چشم مىخورد.
ضلع شمالى: در اين ضلع چند مقبره واقع است: مقبرۀ آل نصراللّٰه، مقبرۀ آل خياط و مقبرۀ آل لطيف كه قبلاً مكتبخانۀ مرحوم شيخ على ابوكفانه (پدر شيخ جواد ابوكفانۀ خطاط و عبدالمهدى ابوكفانۀ شاعر) بوده است. پس از اين مقبرهها به ايوان بزرگى كه در اين ضلع است مىرسيم و پس از آن نيز به مقبرۀ آل ضياء الدين، مقبرۀ شيخ محسن ابوالحب (خطيب كربلا و درگذشته به سال 1369 ه .ق .) و فرزندش دكتر ضياءالدين، مقبرۀ آل تاجر، مقبرۀ شيخ محمد على محمود كشوان و پس از آن به باب الامام موسى بن جعفر عليهما السلام بر مىخوريم.