881 لوازم زيارت

الف) ولايت

مفهوم ولايت كه در قرآن كريم و روايات، به صورت‌هاى گوناگونى مطرح شده است.

گاهى به ولايت اهل بيت عليهم السلام اختصاص دارد و گاهى دربارۀ ولايت هر ولى خدا و هر مؤمن صالح است. به عبارت ديگر، يك ولايت اللّٰه داريم: «أَلاٰ إِنَّ أَوْلِيٰاءَ اللّٰهِ لاٰ خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لاٰ هُمْ يَحْزَنُونَ ». ¹ كسانى كه خود را تحت ولايت اللّٰه قرار مى‌دهند، متقابلاً خدا هم ولى آنهاست. اين ولايت، رابطه‌اى طرفينى بين مؤمنان و خداوند است. مؤمن ولى خدا و خدا هم ولى مؤمن است. اين ولايت، در رابطۀ انسان با خدا وجود دارد.

دنبالۀ ولايت خدا، ولايت رسول اللّٰه صلى الله عليه و آله و ولايت اهل بيت عليهم السلام است. وقتى مى‌گوييم:

ولايتى كه براى خدا هست، براى پيغمبر صلى الله عليه و آله و اهل بيت عليهم السلام نيز وجود دارد، منظور فقط حكومت نيست؛ بلكه تمام شئون ولايت را در بر مى‌گيرد. البته در شعاع ولايت خداوند، مسألۀ حكومت نيز مطرح مى‌شود؛ چون خداست كه حاكم و قانون را تعيين مى‌كند. بدين ترتيب حكومت، يكى از شئون ولايت اللّٰه است.

ولايتى كه به خدا، پيامبر صلى الله عليه و آله ، اميرمؤمنان و ديگر امامان معصوم عليهم السلام نسبت داده مى‌شود، مفهومى است كه تشكيك مراتب دارد. مرتبۀ اعلا و ذاتى آن، براى خداوند متعالى، و مرتبۀ بعدى آن ويژۀ رسول اللّٰه صلى الله عليه و آله است. ²

البته اين تبعيت و دنباله‌روى، بر اساس محبت است و مؤمنان بالاترين رابطۀ محبت را با پيامبر صلى الله عليه و آله برقرار مى‌سازند.

«قُلْ إنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللّٰهَ فَاتَّبِعُونى يُحْبِبْكُمُ اللّٰهُ وَ يَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَ اللّٰهُ غَفُورٌ رَحيمٌ»؛ ³ بگو: اگر خدا را دوست داريد، از من پيروى كنيد تا خدا دوستتان بدارد و گناهانتان را بر شما ببخشايد و خداوند آمرزندۀ مهربان است.