857كامل الزيارات نوشتۀ ابن قولويه است كه در آن، به آداب و اهميت زيارت ائمه عليهم السلام پرداخته است. 1
تاريخچۀ زيارت
الف) تاريخچۀ زيارت در ميان بشر
زيارت ديدارى مشتاقانه و احترامآميز است، زيارت يك انگيزۀ فطرى در بشر دارد و انسان به طور فطرى پيشوايان دينى و رجال خدمتگزار سياسى و اجتماعى را در حال حيات بزرگ مىشمارد و به صور مختلف به آنها اداى احترام مىكند. به همين منوال، پس از رحلت نيز به تعظيم، تكريم مدفن و آثار به جاى مانده از آنها مىپردازد و براى اداى احترام و بيان محبت خود، به زيارتشان مىرود. بدين ترتيب، آدابى خاص همراه با خواندن ادعيه بر مرقد بزرگان دينى يا ملى ميان تمام ملل و پيروان مذاهب به اشكال گوناگون رايج شده و اين نشان مىدهد كه زيارت و تكريم انسانهاى برجسته و صاحب كمال، حتى بعد از مرگشان، همچون پرستش و عبادت، ريشه در فطرت بشر دارد. البته در اين بحث، زيارت به معناى عامش مورد نظر است كه زيارت غير مسلمين و غير اديان را نيز در بر مىگيرد و صرف نظر از بعد روحانى و معنوى آن، شامل مراسم و احترامى مىشود كه هر ملتى به پيشوا و رهبر خود ادا مىكند.
به عبارت دقيقتر تعظيم و بزرگداشت بزرگان در گذشته همگانى و فطرى است و به انگيزهاى درونى انجام مىگيرد و مخصوص قوم و ملت خاصى نيست.
در حقيقت زيارت قبور بزرگان به بزرگداشت دين و علم و صلاح بر مىگردد، يعنى مفاهيم والاى انسانى كه در نزد همۀ آدميان - از هر نژاد و دينى كه باشند - محترم و مقدس است و ريشه در سرشت انسان دارد و همين علاقه و انگيزۀ فطرى، باعث ساختن معابد و زيارتگاهها در دنيا شده است، 2 و حركت گروهى زايران به اين