858مكانهاى مقدس و باشكوه براى ستايش آفريدگار و احترام گذاردن به اولياى خدا و انسانهاى كامل و پاك، انگيزۀ طبيعى و درونى دارد. اعتقاد به خداوند و پذيرش پيشوايان دينى به عنوان بزرگترين مصلحين بشرى، و احترام به آنها و انجام رسوم و آيينهاى مذهبى، همچون زيارت، امورى فطرى است كه قبل از هر تبليغ و تعليمى، دست خلقت در نهاد آدميزاد نهاده است. و چون انسان طبعاً طالب و خواستار آنها بوده و گروهى سودجو هم از اين ميل طبيعى به نفع شخصى بهره گرفته، از اماكن مقدس، براى حكومت و قدرت خود استفادههاى تبليغاتى مىكنند. به هر حال، صحنۀ گستردۀ زيارت، تمام سرزمينها، ملتها و اقوام گوناگون را در بر گرفته و پيروان هر مذهبى با اجراى آداب و سنن خاص، به پيشوايان خود اداى احترام مىنمايند.
ب) زيارت در اديان و اقوام ديگر
براى درك صحيح از واقعيت زيارت و اينكه تنها يك عبادت اسلامى نيست، كافى است بدانيم كه اين سنت در همۀ اديان و مذاهب وجود دارد، اما شكل آن و اماكن و اشخاصى كه زيارت مىشوند و نقش حضور در مكانهاى مقدس و نوعى اداى احترام در آن جا، يك مسألۀ عمومى و جهانى است.
در آن سوى تاريخ، در بابل مردم بر قربانگاههاى معابر، گوسفند به عنوان قربانى سر مىبريدند و دعاها و اوراد مخصوصى مىخواندند؛ بر پيكر بتها روغنهاى خوشبو مىماليدند و در برابر آنها مواد معطر بخور مىكردند و به ندبه و تضرع مىپرداختند. 1
در مصر باستان نيز مردم به زيارت خدايان مىرفتند و نذور و قربانىهاى خود را به كاهنان تقديم مىكردند؛ زنان و مردان مصرى وقت زيارت، هداياى خود را روى