80خمس بر آن واجب شده است و دادن بهاى آن را كافى نمى‌دانند مگر اين كه در پرداختنِ خمس از عين، مانعى وجود داشته باشد نظير اين كه قسمت پذير نباشد و يا قسمت كردن، به آن خسارت وارد سازد مانند شمشير، در چنين مواردى و نيز جايى كه عين از بين برود، پرداختن بهاى آن كفايت مى‌كند. ¹

فقهاى شيعه به هنگام جدا كردن و يا پرداخت خمس، نيّت را شرط نمى دانند و قائل‌اند: تمام اقسام خمس، به عين تعلّق مى‌گيرد و مالك، بين پرداخت خمسِ عين يا پرداخت بهاى آن از مالى ديگر اعم از نقد و جنس، مخيرّ است. ²

خمس ركاز

از ديدگاه شيخ طوسى «رِكاز»، همان گنج نهفته است كه بدون اختلاف، خمس آن واجب است و از نظر ما بايد در آن رسيدن به حد نصابى لحاظ شود كه در مانند آن، زكات واجب مى گردد.

شافعى در كتاب الجديد مى‌گويد:

«من ترديدى ندارم اگر فردى گنج نهفته‌اى از طلا يا سكه بيابد و مقدارى كه از آن مى يابد به حدّ نصاب