70اضافه شدن لفظ خمس، به ذات مقدّس بارى تعالى در آيۀ شريفۀ وَ لِلرَّسُولِ وَ لِذِي الْقُرْبىٰ امكان دارد به اين دليل باشد كه خمس، در مواردى كه سبب تقرّب و نزديكى به خداى متعال مىشود، به مصرف مىرسد، چنانكه مساجد و كعبه نيز چون جايگاه برپايى و انجام عبادات و تقرّب به پيشگاه خداى متعال به شمار مى آيند، به ذات مقدّس وى اضافه مىشوند. 1
ابن حزم ظاهرى مىگويد:
«اگر كسى گنجى را از نهفتههاى زمينى كافر ذمّى بيابد، خواه نهان كنندۀ گنج در دوران جاهليت به سر مى برده يا غير جاهليت، چهار پنجم آن براى يابنده حلال است و يك پنجم آن بر همان اساس خمس غنيمت، تقسيم مى گردد. از مجموع اين گنج، به حاكم و فرمانروا چيزى داده نمى شود مگر اين كه امام و پيشواى عادلى حضور داشته باشد كه تنها يك پنجم را به وى مىپردازد. شخص يابنده، اين گنج را خواه در بيابانهاى سرزمين عرب يافته باشد يا در سرزمينى كه به آن خراج تعلّق مىگرفته، يا زمينى كه با قهر و غلبه گرفته شده، يا سرزمينى كه با صلح به دست آمده، يا در خانهاش، يا در خانۀ فردى مسلمان، يا در خانۀ كافر ذمّى، يا هر جاى ديگر. شخص يابنده خود، آزاد باشد يا برده و يا زن، حكم آن همان گونه كه يادآور شديم، تفاوتى ندارد. خداى سبحان فرموده است: وَ اعْلَمُوا أَنَّمٰا غَنِمْتُمْ