39است، بخصوص در حج ناسزاگويى و جدال و بىادبى جاى ندارد فَلاٰ رَفَثَ وَ لاٰ فُسُوقَ وَ لاٰ جِدٰالَ فِي الْحَجِّ. 1
پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله مىفرمايد:
«أَكْمَلُكُم إيماناً أَحْسَنُكُم أَخْلاقاً»؛
«كامل ترين شما از نظر ايمان كسى است كه اخلاقش نيكوتر باشد.» بنابر اين زائر وقتى از خانۀ خدا برمىگردد، اگر ضعفهايى هم داشته، بايد در رفع و اصلاح آن كوشيده باشد، نه اين كه بر سر مسائل جزئى مانند سوار شدن يا تحويل اثاثيه، و نشستن در اتوبوس و غيره نوبت ديگرى را بگيرد يا اگر كسى كه به عمد يا سهو و بىتوجهى نوبت او را گرفت، آن گونه عكسالعمل نشان دهد و آبروريزى كند كه به نمونۀ آن اشاره كرديم. متأسفانه شيطان همه جا مىكوشد صفاى معنويت را تيره كند و دام خود را بر سر راه بندگان بگستراند، لذا بايد مراقب بود كه تحريك ابليس مؤثر نيفتد و نفس اماره طغيان نكند و چهرۀ اخلاق و ايمان لكهدار نشود. بدانيم كه رنج و مشقت در سفر حج، موجب اجر بيشتر است. در روايات آمده كه امام حسن مجتبى عليه السلام بيست بار پياده به حج رفتند در حالى كه