38
ج - صبر و تحمل
حجاج گرامى بايد بدانند كه امكانات رفاهى سفر مانند وطن نيست، گرمى هوا، خستگى راه، پيادهروى، بخصوص در منا و مشعر و بىخوابى در ايام حج، كمبود جا و ازدحام جمعيت و مشكل رساندن تداركات و ترافيك وسائل نقليه و كاستىهايى كه طبيعى اين سفر است و ساير عوامل، گاه مىشود زائر را از حال عادى خارج ساخته و صبر و حوصلۀ او را محدود مىكند. گاه با مدير گروه، گاه با خدمه، گاه با همسفران و هماتاقىها به مشاجره و درشتگويى مىپردازد. احياناً برخوردهايى نامناسب رخ مىدهد و نگارنده خاطرۀ بسيار تلخى از آنها را بياد دارد.
هنگام بازگشت از حج، كه زائر يك ماه تمرين عبادت و رياضت وصبر كرده و مىبايست الگوى اخلاقى و انسانيت شده باشد! در فرودگاه جده هنگام تحويل اثاثيه، نزاع احتمالى زائران بخاطر تقدم و تأخر در صف و نوبت، و فحش و ناسزاگويى به يكديگر در برابر پليس سعودى و خدمۀ فرودگاه و ديگر ناظران داخلى و خارجى، چيزى جز شرمندگى در پى نخواهد داشت.
حال مؤكداً خاطر نشان مىسازد كه اخلاق و حلم و بردبارى، معيار عمل و قبولى حج و درجۀ ايمان