55داراى هدف. ¹

ابي سعود، محمد بن محمد العمادى (متوفّاى سال 951 ه‍ . ق.) در تفسير خود، ذيل بحث از آيه مزبور، نوشته است: ²

...فَلاٰ جُنٰاحَ عَلَيْهِ أَنْ يَطَّوَّفَ بِهِمٰا وَ مَنْ تَطَوَّعَ خَيْراً... .

فعل «يَطَّوَّفَ» از باب تفعّل بوده كه اصل آن «يتطوّف» بوده، «تا»ى منقوط به «طا»ى مؤلّف بَدَل شده و «طاء» در «طاء» ادغام گرديده است.

و علّتِ اين كه از باب «تفعل» آمده، اين است كه طواف‌كننده در طواف خود به تكلّف مى‌افتد و كوشش بى‌اندازه، بايد مبذول دارد و رنج فراوان بايد تحمّل كند. ³ حرف جرّ «فى» هم حذف شده است و اصل آن «...في ان يطّوّف بهما...» بوده است.

دربارۀ مَنْ تَطَوَّعَ خَيْراً نوشته است: «خيراً» منصوب است؛ زيرا كه صفت است براى مصدر محذوف؛ يعنى در اصل «و من تطوّع تطوّعاً خيراً» بوده است.

جلال‌الدين سيوطى (متوفاى سال 911 ه‍ . ق.) در تفسير خود،