1) . عن ابى‌عبداللّٰه عليه السلام قال سميت جمع لأنّ آدم جمع فيها الصلوتين المغرب والعشاء. (عِلل الشرايع، جلد2، ص 122).

2) . لازم است تذكر داده شود كه تا سال 1394 هجرى قمرى، در بيابان «مشعر» نور و چراغى نبود و غير از«ماه» ده شبه و «ستارگان» الهام‌بخش آسمان «مشعرالحرام»، نورافكن ديگرى در آن وادى روحانى، به چشم نمى‌خورد و خوشبختانه، همان نيمه تاريك بودن صحرا و نور كمرنگ توأم با لطافت و معنويت مخصوص ماه و ستارگان آسمان، در ايجاد حال «حضور قلب» و توجه دل به خدا، و «انقطاع از ما يُرىٰ» بسيار مؤثّر و كاملاً نافع بود. چه اين‌كه، هستند افرادى كه سرى پرشور و دلى سوزان و چشمى گريان دارند و هميشه مى‌گردند تا گوشه‌اى خالى از اغيار و دور از مظانّ هرگونه تظاهر و ريا، به دست آورند كه آن‌جا، نه آنها كسى را ببينند و نه كسى آنها را ببيند. تنها، خود باشند و خداى خود! در آن گوشۀ خلوت، درددل‌ها با خالق مهربان گويند و راز و نيازها به ميان آورند. اشك و آه‌ها سر دهند و از فرصت مغتنم آن «يك شب»، بهره‌هاى فراوان بردارند. طبيعى است كه براى اين دسته از «صاحبدلان»، تاريكى بيابان «مشعر» نعمتى بس بزرگ و موهبتى بسيار ارزنده و عالى بود، امّا مع‌الاسف، اين نعمت نيز همانند ديگر نعمت‌هاى معنوى، از دست رفت و از سال 1395 هجرى قمرى، بيابان مشعرالحرام، مانند روز روشن، در پرتو انوار چراغ‌هاى قوىّ برق، غرق در نور شد. البتّه روشن شدن وادى مشعرالحرام از لحاظ مصونيّت از گمگشتگى‌ها و تسهيل تردّد افراد و وسايل نقليّه و رفع حوايج ديگر، بسيار خوب و رفاه‌آور و آسايش‌بخش است و ترديدى در اين نيست، امّا اين موضوع، از نظر ارباب قلوب و اهل حال و عبادت، چندان موجب خوشحالى نبوده و احياناً مستلزم نوعى خسران و زيان نيز هست!