155فرمان حق شد و اسماعيل شيطان را با سنگريزه ازخود دفع كرد - دور كردن شيطان نفس ازخويش است و قربان كردن نفس، كه پس از قربان كردن نفس، به نعمات بى كران الهى مىرسد. حاجى هم پس از قربانى كردن، حجّ خود را به اتمام مىرساند و بسيارى از آنچه بر او حرام بود حلال مىشود.
عرفا مىگويند: حاجى بايد در تمام مراحل حج نَفْس كُشى كند و معتقدند كه:
نفْس را هفتصد سر است و هر سرى
از فراز عرش تا تحتالثّرى
پس بايد حاجى به خصوص آن كه در راه سلوك است از تذكر و توجّه غفلت نكرده و دل را به ياد خدا سرگرم دارد واز ظاهر به باطن بپردازد و در طواف خانۀ دل بكوشد تا صاحب خانه را بيابد و حجّ اكبر نمايد.
9 - به سوى خدا مىرويم با حج
اين كتاب نوشتۀ آيةاللّٰه سيد محمود طالقانى است. درمجموع بحثى در زمينۀ اعمال و مناسك حج و فلسفۀ هر يك مىباشد.
نويسنده مطالبش را از سابقۀ بت پرستى در كعبه واحترامى كه براى بتها قائل بودند آغاز كرده و به مواردى اشاره دارد. جريان ابن ابى العوجاء و پاسخهاى امام صادق عليه السلام به سؤالات انحرافى او را نقل كرده و گفته است: «ابن ابى العوجاء به مكّه رفت تا كسانى را كه به حج آمده بودند انكار كند ولى امام صادق عليه السلام پاسخهاى دندان شكنى به او داد و اورا سرافكنده و شرمسار كرد»، ايشان نوشتهاند: «وقتى به فرمان منصور خليفه، خواستند ابن ابى العوجاء را به دار بياويزند، گفت: شما مرا مىكشيد ولى من كار خودم را كردهام وچهار هزار حديث دروغ ساخته و آنها را درميان روايات صحيح گنجاندهام!»
نويسنده از قول امام صادق عليه السلام در پاسخ ابن ابى العوجاء نوشته است «... و هر جا كه بندگى در آن ظاهرتر شود ارزش آن زيادتر است، اين خانه و اعمال آن مظهر كامل بندگى؛ يعنى ظهور ارادۀ حق است». 1 و اشاره كرده است كه پايۀ اين خانه پيش از خلقت و