132روز جمعه سيم ذى الحجّه كشتى اى كه او بر آن سوار است در بندر جدّه لنگر مى‌اندازد. آنها در رابُغ محرم مى‌شوند و در جحفه تجديد نيّت مى‌كنند، چون احرام شيعه از جحفه است. سيف الدّوله شهر مكّه را بزرگ توصيف كرده و گفته است: عمارات آن از سنگ تراشيده و پنج تا شش طبقه است. كوچه هايش را كثيف، مردم دولتمندش را متكبّر و بد سلوك و زنهايش را فاسد ديده است. ¹

نويسنده در ارتباط با بناى مسجد الحرام، ابعاد مناره‌هاى مسجد، مدارس همجوار، درهاى چهل گانۀ مسجد وبناى كعبه، حجر اسماعيل، مقام ابراهيم، طاق بنى شيبه، چاه زمزم، محلّ نماز چهار مذهب كه به عقيدۀ نويسنده ساختمان آنها مسجد را از نمايش انداخته سخن گفته است.

دربارۀ پوشش كعبه مى‌نويسد: «همه ساله پيراهن سياهى كه از ابريشم بافته مى‌شود و سمت بالاى آن يك كتيبۀ گلابتون دارد، ازمصر مى‌آورند و پيراهن سال پيش در ميان شرفا و خدّام قسمت مى‌شود. پيراهن ابريشمى سرخى كه اطرافش گلابتون دوخته است به جهت داخل حرم، همه ساله از اسلامبول مى‌آيد و پيراهن سال پيش را به جهت شرافت به خزانۀ سلطان مى‌برند و كسى نمى‌تواند او را تصرّف كند.» ²

در ارتباط با صفا و مروه، منا، مشعر و عرفات در حدّ لزوم سخن گفته و دربارۀ ضريح حضرت رسول و وضع داخل مسجد به تفصيل قلم زده است.

4 - سفرنامۀ فراهانى

به گفتۀ ميرزا صادق خان اديب الممالك فراهانى نويسندۀ اين سفرنامه مردى بوده وارسته، تند و بى تملّق، مهربان و خير انديش، بى كينه و با گذشت و پاك ضمير و حقوق شناس و بى‌اندازه متوكّل ومتوسّل. او به كسى جز خداى تعالى تعظيم روا نمى‌داشت...». ³