101روكش طلا داشت و جواهر نشان بود)، با يك طبق و يك دوك طلا و هفده قنديل نقره (كه در كعبه بود) با سه محراب نقرۀ كوتاهتر از قد انسان در بالاى كعبه نهاده بودند با خود برد، پس از چند سال تنها حجرالأسود را بازگرداندند. ¹

روز سوم ربيع الآخر حَجّاج خانۀ كعبه را به آتش كشيد و خانه فرو ريخت و در روز پانزدهم جمادى الآخر عبداللّٰه بن زبير كعبه را به دست خود منهدم كرد.

11 - تاريخ يمينى

اصل كتاب توسّط ابونصر عتبى به عربى نوشته شده وبيشتر دربارۀ دربار سلطان محمود غزنوى و پدرش سبكتكين است، به همين جهت به «تاريخ يمينى» شهرت يافت. اصل متن، عربىِ مربوط به قرن پنجم است. در قرن هفتم توسّط ابو الشّرف ناصح بن ظفر بن سعد المنشى الجرفادقانى، معاصر اتابكان آذربايجان، به فارسى برگردانده شده است. در اين كتاب از حج و كعبه و مكّه سخن گفته شده؛ از جمله در مورد هدايايى كه به مكّه فرستاده و تقديم مى‌شده نوشته است.

احمد خوارزمى هر سال محموله‌اى از جانب نوح بن منصور به كعبۀ معظّمه مى‌برد تا بر اشراف مكّه و مدينه تقسيم كند و سهمى هم به فقرا و مستمندان مى‌رسيده است.

جرفادقانى از نصربن حسن به عنوان فردى ظالم ياد كرده كه بر سر راه حاجيان قرار مى‌گرفت و قافله‌هاى آن‌ها را اذيّت و آزار مى‌كرد و باعث بدنامى خاندان شريف و اصيل خود مى‌شد. اين نصربن حسن معاصر شمس‌المعالى قابوس بن وشمگير بوده است.

12 - الملل و النّحل

امام ابوالفتح تاج الدّين محمّد بن عبدالكريم شهرستانى كتاب معروف «الملل و النّحل» را در قرن ششم نوشته و گفته است: در بنيانگذار كعبه اختلاف است؛ بعضى حضرت آدم را بانى كعبه مى‌دانند كه خداوند سراپرده‌اى را براى او فرستاد و آدم آن را در