100 رَبِّكَ وَ مَا اللّٰهُ بِغٰافِلٍ عَمّٰا تَعْمَلُونَ ¹ به مسلمانان امر شد كه كعبه و مقام ابراهيم را در هر جا كه باشند قبله قرار دهند. ²

10 - ترجمۀ تاريخ طبرى

در ترجمۀ تاريخ طبرى كه در قرن چهارم انجام شده، در مورد حج پيامبر صلى الله عليه و آله آمده است: «بنا به گفتۀ جابر، پيامبر سه حج به جاى آورد؛ دو حج پيش از هجرت و يكى پس از آن، ولى عبداللّٰه بن عمر گفته: پيش از اين حج‌هاى تمتّع، دو عمره نيز گزارده بود.»

در ترجمۀ تاريخ طبرى به حوادث و اتّفاقات زيادى كه در مكّه و كعبه و در راه حج رخ داده، اشاره شده؛ از جمله نوشته است:

در سال 271 وقتى حج‌گزاران خراسان در بغداد بودند، آن‌ها را نزد محمد بردند. او به حاجيان خراسانى گفت: عمروليث را از آنچه بدو رسيده بود معزول كرده و خراسان را به محمّد بن طاهر سپرده است.

در سال 281 از راه مكّه خبر آمد كه مردم به هنگام رفتن، دچار سرماى سخت و باران بسيار شدند؛ سرمايى كه پانصد تن از آنان را كشته است!

از حوادث مهم ديگر كه بر كعبه گذشته و مسعودى نيز آن را نقل كرده، اين است كه وقتى قرامطه قوّت گرفتند، ابوطاهر سليمان بن ابى سعيد حسن بن بهرام بن جنابى در سال 308 به مكّه حمله كرد و مردم را فجيعانه در مسجد الحرام كشت و اجساد آنها را در چاه زمزم ريخت و پوشش كعبه و جواهر و طلاهايى را كه در كعبه جمع شده بود به غارت برد و حجرالأسود را كند و با خود برد و در مسجد كوفه آويزان كرد، آنگاه به شهر خود برگشت.

تاريخ طبرى در ادامه، شرح بيشتر ماجرا را به تفصيل آورده است؛ از جمله مى‌نويسد: جنابى درهاى كعبه را كند، پوششهاى آن را برداشت، دُرِّ يكتا را (كه چهارده مثقال وزن داشت) با دو گوشوارۀ ماريه و شاخ قوچ ابراهيم و عصاى موسى (كه هر دو