237با بيان اين مطلب، روشن مىشود كه جشن ارسال جامه و خروج محمل در دوران مماليك، تنها به گردش محمل در خيابانهاى قاهره و حركت بزرگانى از شخصيتهاى مملكتى و دولتى بهدنبال آن و نيز به نمايش گذاشتن برخى بازىها از سوى اسبسواران مملوكى بههمراه طبل زدن و صداى موزيك سلطانى و تقسيم خلعت بر بزرگانى از شخصيتها به ميمنت اين مناسبت، بسنده مىكردند.
گفتنى است كه قلقشندى در توصيف مراسم جشن يادشده، هيچ اشارهاى نسبت به نمايش گذاشتن قطعههاى جامۀ كعبه ننموده، بلكه تنها به ذكر حضور ناظر جامه در اين جشن و حركت او به همراه ساير بزرگان مملكتى در پيشاپيش كاروان بسنده كرده است.
اين مطلب نشاندهندۀ آن است كه جامه به همراه كاروان محمل در اين هيئت وجود داشته است.
ب - مراسم جشن جامه در دوران عثمانى
وقتى يك قرن از مراسم جشن جامه در دوران مماليك و در عصر قلقشندى مىگذريم، به زمان ابن اياس مىرسيم كه وى نيز در مراسم جشن خروج جامه به همراه محمل در موسم حج سال 923 ه . ق . - كه نخستين سال ارسال جامۀ كعبۀ شريفه از سوى عثمانيان، پس از تسلط آنان بر مصر و شام بوده است - توصيف زيبايى را به رشتۀ تحرير درآورده و گفته است:
«اين مراسم آنچنان گسترده و سنگين بود كه مصر تا آن هنگام چنين مراسمى را به خود نديده بود. شايد پيروزى عثمانيان بر مصر و شام و از ميان برداشتن دولت مماليك چركس و دستيابى آنان به شرف خدمت حرمين شريفين، در پس اين مراسم جشن باشكوه خودنمايى مىكرد. در آن سال (923 ه . ق .) سه جشن باشكوه براى جامه و محمل برپا شد كه اين سه جشن، جدا از مراسم جشن ويژهاى بود كه به هنگام اقامت سلطان سليم و پيش از حركت وى به استانبول، در روز 23 شعبان سال 923 ه . ق . اقامه گرديد، كه در آن، قطعههاى گوناگون جامه را به نمايش عموم گذاشتند.
در مراسم جشن نخستين، هنگام برگزارى جشن سنگين، قطعههاى جامه را در