1) .بنى اغلب يا اغالبه،از سال (909-800 ميلادى) مطابق با (296-184 هجرى) در شمال افريقا،الجزاير وسيسيل (صقليه) حكومت كردند.بنيانگذار اين حكومت،فردى به نام ابراهيم بن اغلب بود وى يكى از سرداران خراسانى در ارتشِ عباسيان بود.در سال 184 هجرى،هارون الرشيد حكومت ايالت افريقيه (تونس جديد) را در برابر خراج سالانه (40000 دينار) به ابراهيم واگذار كرد،اين واگذارى،با خود مختارى بسيارى همراه بود.دورى فاصلۀ شمال افريقا از بغداد،به (بنو اغلب) اين اطمينان را داد كه دستگاه خلافت نمى‌تواند زياد در كارهاى آنان دخالت نمايد.امراى نخستِ اغلبى،شورشهاى خوارجِ بربر را در قلمرو خويش فرونشاندند سپس در زمان«زيادة اللّٰه اول»كه يكى از مقتدرترين و نيرومندترين امراى اغلبى بود،به فتح صقليه (سيسيل) كه در تصرف بيزنطيان بود پرداختند (827م217/ه‍).اَغابله با ناوگان وسيعى كه براى خود ترتيب داده بودند،موجب تفوق آنان در مديترانۀ مركزى شد و به وسيلۀ آن سواحل جنوبى ايتاليا،سردانيه،كورسيكا و حتى آلپهاى ساحلى (رشته‌اى از سلسلۀ آلپ را كه بين ايتاليا و فرانسه قرار دارد) غارت كردند و سپس مالت را در سال 255 هجرى فتح كردند.أُمراى اغلبى،به عمارت كردن و ساختن بنا شور و شوق فراوانى نشان مى‌دادند.زيادة اللّٰه اول،مسجد بزرگ قيروان را ساخت و احمد مسجد بزرگ تونس را تجديد بنا نمود،علاوه بر آن آثارِ بسيار-از آبيارى و كشاورزى،به ويژه در نواحى جنوب افريقيه كه چندان حاصلخيز نبود-ساختند. موقعيت اغالبه در اواخر قرن نهم رو به زوال گذاشت و تبليغات شيعىِ ابو عبداللّٰه،پيشرو و منادى عبيداللّٰهِ مهدىِ فاطمى،در ميان بربرهاى كتامه،سخت مؤثر افتاد.اينان به قيامى نظامى دست يازيدند و آخرين امير اغلبى،زيادة اللّٰه سوم،پس از كوششهاى بى‌نتيجه براى جلب كمك عباسيان،در سال 909 ميلادى مطابق با 296 هجرى،به مصر گريخت. منابع:سلسله‌هاى اسلامى،نوشتۀ كليفورد ادموند بوسورث،ترجمۀ فريدون بدره‌اى،ص 51-/52دايرة المعارف اسلام،چاپ دوم،مقالۀ اغالبه.«مترجم»