1) .جزيره سيسيل«مترجم»

2) .زيريان يا بنى زيرى از بربرهاى صنهاجه بودند كه در قسمت مركزى المغرب مى‌زيستند.اينان در آغاز،خود را با جنبش فاطميان منطبق ساختند و هنگامى كه پايتخت فاطميان (مهديه)،در سال 334 هجرى مطابق با (945 م) در محاصرۀ ابويزيد خارجى قرار گرفته بود،با نيروى نظامى خود آن را از محاصره نجات دادند،از اين رو هنگامى كه خليفۀ فاطمى (مُغرّ) به جانب مصر رفت،«بكلين بن زيرى»را به حكومت افريقيه گماشت،وى دشمنىِ قديمىِ قومِ خود را،با قبايل بيابانگرد«زناته»از سر گرفت و سراسر مغرب تاسبته را زير استيلاى خود در آورد. ولى حكومت بر اين سرزمينها سنگين‌تر از آن بود كه يك مرد بتواند بر آنها حكومت كند و از اين رو در زمان حكومت نوادۀ بكلين،(باديس) تقسيم شد و نواحى غربى آن به بنى حماد-كه از شاخه‌هاى همين خاندان بودند-تعلق گرفت،اينان قلعه بنى حماد را پايتخت خود قرار دادند،ولى افريقيه در دست شاخۀ اصلى زيريان-كه پايتخت آنها قيروان بود -،باقى ماند. ثروت و منابع فراوان افريقيه،شرف الدوله،معزِ زيرى را اغوا كرد،تا اينكه از فرمان خليفۀ فاطمى سرپيچى كرد.وى در سال 433 هجرى خود را تابع خليفه عباسى خواند (اما بنى حماد همچنان به خلفاى فاطمى وفادار ماندند).از اين رو فاطميان گروه‌هاى نا متجانس بدويان،بربر قبايل هلال و سليم را عليه زيريان آزاد ساختند.اين فشارها كم‌كم آنچنان مؤثّر واقع شد،به طورى كه زيريان،قيروان را تخليه كردند.اين وضع همچنان ادامه داشت،تا اينكه راجرِ دوم،شاه سيسيل،مهديه و سواحل تونس را تسخير كرد و حسن زيرى را مجبور به پرداخت خراج نمود و ديرى نگذشت كه قلمرو زيريان و حماديان،به دست موحدون افتاد. (اقتباس از سلسله‌هاى اسلامى،نوشتۀ كليفورد ادموند بوسورث،ترجمۀ فريدون بدره‌اى،ص 54 و 55 و دايرة المعارف اسلام،چاپ اول،مقالۀ بنى زيرى،به قلم ژ.مارسه.«مترجم»