127
مكّه مكرّمه
مكّه كه به«بَكّه»و«امّ القرىٰ»نيز معروف است،شهرى است كه در ارتفاع 330 مترى از سطح دريا قرار گرفته است.اين شهر در عرض 21 درجه و 38 دقيقه و در طول 40 درجه و 9 دقيقه واقع شده است كه بنيان آن به دوران حضرت ابراهيم و فرزندش اسماعيل عليهما السلام باز مىگردد.در آغاز فرزندان ابراهيم و اسماعيل در زير چادرها و سايبانها زندگى مىكردند تا اينكه«قصى بن كلاب»در قرن دوّم پيش از هجرت از شام مراجعت كرد و در اطراف كعبه،جايگاهها و خانههايى بنا نمود كه از آن پس بر عمران و آبادانى اين منطقه افزوده گرديد و ادامه يافت تا اينكه به زمان كنونى آن رسيد.هماكنون اين شهر پايتخت بلاد حجاز بهشمار مىآيد و مركز حكومتى در آن قرار دارد كه اين مركز به دو بخش تقسيم گرديده است:بخش ادارى آن كه در دست شريف و امير مكه است و به آن «سيد الجميع» 1نيز گفته مىشود.ديگرى بخش مالى و نظامى آن است كه در زير نفوذ والى آن كه غالبا از نژاد ترك انتخاب مىگردد،قرار گرفته است.بنابراين كليّۀ مسايل مهم و اجتماعى مردم آن،از اهالى بومى گرفته تا اعراب باديهنشين،همگى طبق نظر شريف و آداب و رسوم او انجام مىپذيرد.اما اتّفاقات كوچكتر و رفع اختلافات بين مردم زير نظر قاضى كه از سوى سلطان تعيين مىگردد،حل و فصل مىگردد.
اين شهر از غرب به شرق،در مسافتى به طول تقريبى سه كيلومتر و عرض يك و نيم كيلومتر كه نيمى از طول آن است و در دشتى شيب دار از شمال به جنوب-كه در بين رشتهكوههايى كه گاهى از سمت شرق و غرب و جنوب تمايل به پيوستگى داشته-قرار گرفته است (مقصود همان دروازههاى سهگانه مكّه است.) بنابراين زمانى ساختمانهاى آن را مشاهده مىكنيد كه بر دروازۀ آن قرار گرفته باشيد.رشته كوههاى شمالى آن عبارتند از كوه«فلج»يا فلق در غرب و كوه«قيقعان»،كوه«هندى»سپس كوه«لعلع»و كوه«كَداء» (بهفتح اول ومد آخر آن) كه در بالاى شهرمكه واقع شده است كه رسول خدا صلى الله عليه و آله به هنگام فتحمكّه از اين سوى وارد مكّه گرديدند.امّا رشتهكوههاى جنوبىآنكهاز كوه«ابى حديده» در غرب آغاز مىشود سپس در امتداد آن به دو كوه«كُدَى»و«كُدَىٌ»كه به سمت جنوب