128كشيده شده و به دنبال آن كوه«ابوقبيس»در شرق آن و در پايان به كوه«خندمه»منتهى مىگردد.دامنه شمالى كوههاى يادشده از سوى حرم پوشيده از ساختمانها و خانههاى آبادى است كه بتدريج به ميانۀ اين دشت مىرسد.تعداد اين ساختمانها به بيش از هفت هزار خانۀ بزرگ و كوچك مىرسد كه در هنگام حج حداقل بيش از دويست هزار نفر در اين ساختمانها گرد هم مىآيند.و درصورتيكه موسم حج مصادف با روز جمعه باشد، تعداد آنان به چندين برابر اين جمعيّت مىرسد.اين خانهها بيشتر همانند خانههاى جدّه بوده كه بيشتر بصورت طبقات و آپارتمان بود،به استثناء خانههاى بزرگان و ثروتمندان شهر،در بقيّه خانهها كمتر فضاى باز و ويلايى را مىتوان ملاحظه كرد.مهمترين ساختمانهاى اين شهر در منطقۀ«قراره»ديده مىشود و مهمترين و بهترين موقعيّت اين شهر نيز در«شِعب جياد»وجود دارد،زيرا اين منطقه داراى ارتفاعى بلند و راههايى وسيع و خانهها و ساختمانهاى بزرگ و بسيار زيبايى بود كه به سبك معمارى تركى ساخته شده است.
بيشتر اين خانهها بوسيلۀ كارمندان و كارگزاران ولايتى تُرك اشغال گرديده است و نيز در اين منطقه خانۀ بزرگِ«شريف عبدالمطلب»و دو خانۀ مهمّ ديگر ديده مىشود كه يكى از آنِ«سيد محمد سقاف»زميندار معروف است؛اين شخص املاك وسيعى از مكّه و مدينه را در اختيار دارد.با توجه به فرهنگ كهن و عظمت جايگاه مكّه در نزد مردم از دورانهاى بسيار دور،كمتر آثار ساختمانى كهن و قديمى در آن شهر ديده مىشود درصورتيكه در مصر و شام اينگونه ساختمانها فراوان وجود دارد.ولى در شهر فقط مىتوان به خانۀ«شريف ناصر پاشا» 1اشاره نمود كه از نظر زيبايى و سبك معمارى عربى آن در جايگاهى ويژه و مهم قرار دارد و تنها مىتوان از اين خانه ياد كرده و بگوييم كه زيباترين خانۀ مكّه بهشمار مىآيد.
در ميان اين خانهها،گاهى خانههاى كهن نيز ديده مىشود كه از آن ميان،خانۀ«ابنعباس»در مسعى را كه در سمت راستِ شخص سعىكنندۀ به سوى مروه است،مىتوان ديد.و در شرقشمالى حرم،آثار و باقيماندههاى خانۀ مشهور«ابوسفيان»در