253اوّل، دجّال لعين كه پيغمبر صلى الله عليه و آله مرغى را طلبيد و فرمود كه او را از مدينه به اصفهان انداخت، و در اصفهان دهى است كه آن را يهوديّه مى‌گويند، از آنجا خروج خواهد كرد ¹.

دوّم، ضحّاك علوانى كه ماردوش اش گويند، در چاه دماوند در بند است و گوگرد احمر از دهان آن مار بهم مى‌رسد كه در دوش است، و آن در قعر چاه است، و كسى نتواند كه از حرارت دهان آن مار آن را بيرون آورد.

سيُّم، سامرى است، گويند كه تا بحال نمرده ²، هنوز در بيابان و صحرايى كه خالى از معموره و آبادانى است مى‌گردد.

بيان : بدان كه علما اختلاف نموده‌اند در اينكه آيا تجسّمى كه در عوارضات اختياريّه و غير اختياريّۀ ايشان، كه متّفق عليه است، به چه نحو تصوّر مى‌شود ؟ (عوارض اختياريّه مثل افعال عباد از خير و شرّ، و غير اختياريّه مثل موت و حيٰوة)؛

و اين اختلاف مبتنى است بر سه قول :

اوّل، قول فلاسفه، كه آنها براى وجود پنج مرتبه قرار داده‌اند :

1 - وجود ذاتى، مثل آسمان و زمين و ساير جواهر كه به حواسّ ³ ظاهرى مدرك مى‌شود.

2 - وجود عقلى، مثل «يَدُ اللّٰهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ » ⁴، و قوله فِى الحديث القدسي :

«خمَّرتُ

طينَةَ آدمَ بيدي أربَعينَ صَباحاً» ⁵.

3 - وجود شبهى، مثل غضب و فرح در خلّاق عالم.

4 - وجود حسّى، مثل قول رسول‌اللّٰه صلى الله عليه و آله :

«عَرَضتُ عَلَى الجَنَّةِ في عَرضِ هٰذَا الحايِطِ» ⁶، و قول سابق الذكر كه :

«يُؤتىٰ بِالمَوتِ يومَ القيامَة في صورةِ كَبش أملَح فيُذبَح