211هروله كند. پس آن شخص لابدّ مانده، به آن حالت هروله نمود (باقيماندۀ عمل حجّ را 1در اصفهان به عمل آورد !)، از هر طرف صداى تقبّل اللّٰه به آسمان بلند شد!
معلوم مى‌شود كه اين حاجى بيچاره، مثل بعض معاصرين ما، به حساب خود پيروى عقل كرده و تصوّر نموده كه هروله چه معنى دارد، و با عقل درست نمى‌آيد، و ملاحظۀ اين نمى‌كند كه كدام [ يك] از فروعات و مسائل شرعيّه [ را] تطبيق به عقل قاصر مى‌توان كرد، مادامى كه يك دليلى و راهنمايى نشان از اين معنى ندهد ؟ جهت اينكه مصالح و تكاليف شرعيّه، و مفاسد مناهى دينيّه، امورات واقعۀ مستوره از عقول بنى آدم، و بلكه مستور از مطلق مخلوق است، چنانچه ردّ نمودن ملائكه بر خلّاق عالم در خلقت آدم عليه السلام ، كه بالاخره ملتجى به عرش شده، هفت هزار سال طواف عرش نمودند، شاهد بر مدّعا است.
و نمى‌داند اسرار را مگر اشخاصى كه وجود ايشان مُخَمَّر 2 است با علوم و انوار الٰهيّه؛ و اصل در متابعت عقل بعد از اثبات اصول دين، عبارتست از تصديق كردن و گردن گزارى بر چيزهايى كه حضرت نبوى صلى الله عليه و آله به امر الٰهى دلالت بر آنها فرموده، و الّا اگر بنا باشد بر رسيدن به همۀ مصالح و مفاسد اوامر و نواهى شرعيّه، اكثر مردم بلكه تمامى آنها از دنيا بى دين مى‌روند بغير از اولياءاللّٰه و بعضى از علماى راشدين، كه همّت خود را در راه شريعت مصروف داشته، ظاهر و باطن خود را با علوم دينيّه و معارف حقيّه مزيّن ساخته‌اند، و در همۀ مسائل از انوار مقدّسۀ اهل بيت طاهرين عليهم السلام اقتباس نموده‌اند، از جمله : نصير الملّة و الدين، خواجه نصير طوسى أعلى اللّٰه مقامه، وقتى كه هلاكوخان از آن جناب درخواست نمود كه احكام عبادات را بر طبق عقل به نحوى كه