145عبدالعزيز بن محمّد به دو روايت نقل شده است. بعضى ابوسعيد را در سند روايت ذكر كردهاند، و بعضى ذكر نكردهاند و اين حديث اضطراب دارد.» 1
البتّه اين حديث در منابع حديثى شيعه با سند معتبر نقل شده است. عبيد بن زرارة مىگويد: «از امام صادق عليه السلام شنيدم كه مىفرمايد: تمام زمين مسجد است، مگر چاه مدفوع يا مقبره يا حمّام.» 2
بنابر اين بايد از ضعف سندى اين روايت چشمپوشى كنيم. ولكن دلالت آن بر مشروع نبودن نماز در كنار قبور و مشاهده مشرّفه پذيرفتنى نيست، زيرا:
اوّلاً: كلمۀ (مسجد) در اصل به معناى مكانى است كه بر روى آن در برابر خداوند سجده مىشود، لذا معناى
(الأرض كلّها مسجد) اين است كه تمام نقاط روى زمين شايستۀ سجده كردن در برابر خداوند متعال است. از اين رو معناى جملۀ
(إلّا المقبرة أو الحمّام) اين است كه بر روى قبر يا در حمام كه در معرض نجاست مىباشند، سجده نشود. امّا دربارۀ سجده كردن در برابر خداوند در كنار قبور و مشاهد مشرّفه، اين روايت ساكت است.
ثانياً: در روايت زراره جملۀ «بئر غائط» اضافه شده است و جملۀ «مقبرة أو حمام» بر آن عطف شده است. و در روايت ابنعمر كلمۀ «مقبره» عطف بر «مزبلة و مجزرة» شده است.