144و نيز اين حديث فقط به روايت يحيى بن ايّوب از زيد بن جبيره مسند است. ليث بن سعد به عبداللّٰه بن نافع نامهاى مىنويسد و از اين حديث مىپرسد. عبداللّٰه بن نافع در جواب مىنويسد: من كسى را كه اين حديث را از نافع نقل كرده است، بهتان زنندۀ به او مىدانم.»
در مجموع قرطبى معتقد به استوارى قاعدۀ كلّى (صحّت نماز در هر مكان) است و عموم فرمايش رسولاللّٰه صلى الله عليه و آله
«جعلت لي الأرض مسجداً وطهوراً، فحيثما ادركتك الصلاة فصلّ» را پايدار مىداند و روايات معارض را حمل بر كراهت مىكند.
بنابر اين از آيات قرآن كريم و روايت پيامبر صلى الله عليه و آله استفاده مىشود كه اصل اوّلى دربارۀ اقامۀ نماز در مقبره و مشاهد مشرّفه و نيز هر مكان ديگرى جواز آن است. مگر اينكه روايت معتبر و دليل مستحكمى در خصوص موردى عدم جواز را ثابت كند؛ مانند رواياتى كه اقامۀ نماز در مكان غصبى يا نجس را ثابت مىكند.
و امّا روايات پنجگانهاى كه دربارۀ نهى اقامۀ نماز در كنار قبور ذكر شده - همانطور كه خواهد آمد - از استحكام لازم برخوردار نبوده، قدرت تخصيص عمومات را نداشته و دلالت بر حرمت ندارند.
2. در خصوص روايت اوّل (روايت ابو سعيد خدرى) بايد گفت كه اين روايت با سندهاى نامتوازن و مضطرب از ابو سعيد نقل شده است. ترمذى مىگويد: «حديث أبوسعيد از