متن کتاب مجموعه گفتمان های مذاهب اسلامی - جلد 1 - صفحه 67

(4 تا 360)

67سخاوتمندانه از آن چشم پوشيدند در اين ميان داورى از آن خدا و بازگشت دررستاخيز بسوى او است.»

آنگاه از او خواست كه سخن از آنچه در گوشه و كنار به غارت رفته به ميان نياورد و داستان فرزند ابوسفيان و فتنه‌گرى او را يادآور شود ¹ و بدينوسيله فهماند كه در اين شرايط حساس همه بايد متحدانه براى مقابله با جنگ افروزى معاويه بسيج گشته و مسائل حاشيه‌اى كه به تشويش اذهان و تفرق آرا مى‌انجامد را كنار بگذارند ² .

پيشتر اشاره شد موضع مسالمت جويانه‌ى امام على عليه السلام در برابر خلفا ناشى از علاقه‌ى وافر ايشان به وحدت، و همبستگى امت و حفظ نظام مسلمين بود. ³

همين ضرورت آن حضرت را در نهايت خود گذشتگى به ياور و مشاورى امين براى خلفا تبديل كرد. بر اساس انبوهى از شواهد، آن حضرت با خلفا به تعامل پرداخته و خالصانه‌ترين رأيها و ارشادهاى خود را تقديم آنان مى‌كرد.

سيد رضى در كتاب نهج البلاغه كلماتى از امام عليه السلام را آورده كه در جنگ با روميان و پارسيان، خليفه را نصيحت نمود كه خود شخصاً در نبرد حضور نيابد. بلكه در مركز خلافت باقى بماند تا گزندى به پيشواى مردم نرسد و نظام مختل نشود. ⁴ نشانه‌هاى يارى

1) . «اما الإستبداد علينا بهذا المقام و نحن الأعلون نسباً و الأشدُّون برسول اللّٰه صلى اللّٰه عليه و اله نوطاًفانّهاكانت اثرةً شحّت عليها نفوس قومٍ و سخت عنها نفوسُ اخرين و الحكم اللّٰه و المعود اليه القيامة ودع عنك نهباً صيح فى حجرانه...» نهج البلاغه، خ162.

2) .از اين قبيل است موضع امام عليه السلام در قصه‌ى فدك آنجا كه مصلحت جويانه از طرح آن در برابر مردم خوددارى مى‌كرد تا اينكه اذهان عمومى به جاى در انديشه‌ى مصالح حياتى جامعه بودن درگير داورى پيرامون حوادث گذشته نشود. تنها در نامه‌ى خود به عثمان‌بن‌حنيف اندك اشاره‌اى به فدك كرده و فرمود: «در دست ما از آنچه آسمان بر آن سايه افكنده تنها فدكى بود كه جمعى بر آن بخل ورزيده و مردمى هم سخاوت‌مندانه از آن ديده پوشيدندو بهترين داور خداوند است.» پيشين نامه45.

3) .در شرح نهج البلاغه از آن حضرت روايت شده: «و أيمُ اللّٰه لولامخافة الفرقة بين المسلمين و أن يعود الكفر و يبور الدين لكنَّا على غير ما كنَّا عليه» «سوگند به خدا اگر بيم جدايى مسلمين نبود و اينكه دين نابود گشته و كفر باز گردد ما بر غير آنچه اكنون هستيم مى‌بوديم.» شرح نهج البلاغه،ج1، ص307.

4) .چون عمر براى رفتن به جنگ روميان با او رايزنى كرد، بدو گفت: «هرگاه خود به سوى اين دشمن روى و با آنان روبرو شوى و رنجى يابى، مسلمانان تا دورترين شهرهاى خود، ديگر پناهگاهى ندارند و پس از تو كسى نيست كه به او روى آورند، مردى دلير را به سوى آنان روانه كن و جنگ آزمودگان و خيرخواهان را با او همراه كن، اگر خدا تو را ظفر داد چنان است كه دوست دارى و اگر نتيجه‌ى ديگرى حاصل شد تو در جاى خويش، پناه مردمان و مرجع مسلمانان خواهى بود.» نهج البلاغه، خ134. همو چون براى رفتن به جنگ پارسيان راى حضرت را خواست پاسخ شنيد: «... جايگاه زمامدار در اين كار، جايگاه رشته‌اى است كه مهره‌ها را به هم گرد آورده و برخى را به برخى ديگر مى‌پيوندد كه اگر رشته ببرد، مهره‌ها پراكنده شود و از ميان رود و ديگر به تمامى گرد نيايد... تو همانند قطب برجاى بمان و عرب را چون سنگ آسياب گرد خود بگردان كه اگر از اين سرزمين بيرون شوى، عرب از هر سو تو را رها كرده و عهد بسته را بشكند و چنان شود كه نگاهدارى مرزها كه پشت سر مى‌گذارى براى تو مهم‌تر باشد از آنچه پيش رو دارى.» پيشين، خ146.

مشخصات کتاب

مجموعه گفتمان های مذاهب اسلامیجلد:1نویسنده:فخلعی، محمدتقیناشر:مشعرمحل نشر:تهران - ایرانسال نشر:1383

دریافت فایل ارجاع:

BibTex | Endnote

سایر جلدهای کتاب:

جلد 1