333شده و بنا كردند او را جمعى از عرب از قبيله جرهم بعد از آن خراب شد پس بنا كردند او را عمالقه بعد از آن خراب شد و بنا كردند او را قريش.
و مروريست از امام صادق عليه السّلام كه گفت خداى تعالى فرستاده كعبه را از بهشت و بود درى به غايت سفيد بعد از آن بالا برد او را خداى تعالى به آسمان و ماند اصل او و آن در نهاده شده است در آسمان در برابر اين خانه كه حالا هست در مىآيند در اين خانه هر روز هفتاد هزار فرشته و هر گز مكرر در نمىآيند پس امر فرمود خداى تعالى ابراهيم و اسماعيل عليهما السلام را به بنا كردن اين خانه بر ستونهايى كه دارد.
و مىتواند بود كه مراد از اوليت اوليت بحسب شرف باشد يعنى شريفترين خانهها كعبه است و قول او (مُبٰارَكاً) حال است از فاعل فعل محذوف كه ببكة متعلق است به آن و آن استقر است و بودن او حال از فاعل (وضع) بعيد است.
و مراد از بركت او كثرت خير است كه حاصل مىشود حاجيان را و معتكفان را در او به اعتبار ثواب و فوايد آخرت يا به اعتبار مال و منال دنيا بحسب عادت و قول او فيه آيات بينات جملۀ مستأنفه است گويا سايلى سؤال كرده كه چرا اين خانه سبب هدايت عالميانست پس جواب فرمود كه از جهت آن كه در او دليلهاى روشن است بر حقيت او مثل هلاك اصحاب فيل و جمع شدن آهو با سگ در او بى آن كه سگ تعرض كند به آهو و آهو بترسد از سگ و الفت و مؤانست كبوتر حرم با مردم.
و آن كه مرغان بر بام او نمىنشينند و قول او (مَقٰامُ إِبْرٰاهِيمَ) بدل يا عطف بيان آيات بيناتست بنا بر مبالغه و تعظيم مقام ابراهيم اگر چه يك آيت بينة است به منزلۀ چند آيات مثل قول خداى تعالى (إِنَّ إِبْرٰاهِيمَ كٰانَ أُمَّةً) يعنى به درستى ابراهيم عليه السّلام بود