334گروهى از مسلمانان يا بنا بر آن كه مشتمل است بر چند آيت بينة مثل فرو رفتن قدمهاى ابراهيم عليه السّلام در او و ظهور قدمهاى او و تأثير قدمهاى او در بعض اجزاى آن سنگ نه در بعض ديگر و در بعض سنگها نه در بعض ديگر و غير آن و بر هر تقدير مجاز مىباشد با قرينۀ واضحه و در صحت و حسن آن سخنى نيست بلكه ابلغ است از حقيقت و مىتواند بود كه قول (وَ مَنْ دَخَلَهُ كٰانَ آمِناً) معطوف باشد بحسب معنى بر قول او مقام ابراهيم و اشارت باشد به آيت بينۀ ديگر.
و مراد از آيات ما فوق واحد باشد و مىتواند بود كه به ميان آيات ديگر متروك شده باشد از جهت اعتماد بر شهرت و ظهور آن ليكن اين دو احتمال ضعيف است و دور نيست كه مقام ابراهيم عطف بيان يا بدل الذي ببكة باشد.
و مراد از آن مجموع مسجد الحرام باشد چنانكه حديث سابق مؤيد آنست و مراد از مقام ابراهيم نيز مجموع مسجد الحرام باشد زيرا كه مقام بودن جزء مستلزم مقام بودن كل است و ظاهر آنست كه قول او (وَ مَنْ دَخَلَهُ كٰانَ آمِناً) [1] عطف است بر قول او (إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ) تا آخر نه بر قول او (هُدىً لِلْعٰالَمِينَ) و نه بر قول (فِيهِ آيٰاتٌ بَيِّنٰاتٌ) و اخبار باشد از اجابت دعاى ابراهيم عليه السّلام كه گفت (رَبِّ اِجْعَلْ هَذَا اَلْبَلَدَ آمِناً) يعنى اى پروردگار من بگردان اين شهر را جاى امن چنانكه جاى ديگر فرمود (أَ وَ لَمْ يَرَوْا أَنّٰا جَعَلْنٰا حَرَماً آمِناً) يعنى آيا نديدند آن كه ما