110از آنجا كه در دوران خلافت عبدالملك بن مروان، مكه مكرمه در اختيار عبدالله بن زبير بوده و اين شهر تا زمان قتل عبدالله بن زبير (در سال 73 ه .ق) از دسترس عبدالملك به دور بود. بنابراين نماز جماعت به حالت دايره‌اى پيرامون كعبه، در سال‌هاى 73 تا 86 ه .ق برگزار شده و در صورت آگاهى از تاريخ حكمرانى خالد بن عبدالله قسرى، تاريخ دقيق برگزارى نماز استداره‌اى نيز روشن مى‌شد.
2. نخستين عالم شيعى كه به موضوع نماز استداره‌اى پرداخت
پيش از ابن جنيد، هيچ يك از علماى شيعه به اين مسئله نپرداخته‌اند و او، براساس اطلاعات ما، نخستين كسى است كه اين مسئله را مورد بحث قرار داده است. علامه به نقل از وى گفته است: ابن جنيد گويد: هرگاه امام در مسجدالحرام نماز بگزارد، نمازگزاران پيرامون كعبه مى‌ايستند؛ به گونه‌اى كه امام از همه آنها به كعبه نزديك‌تر است. علماى ما اين مطلب را نگفته‌اند و احتمال درست‌تر آن است كه همگان پشت سر امام بايستند. 1
بر اين اساس و به رغم اختلاف موجود در مورد شرط، ملاك تأخر مأموم از امام و يا عدم تقدم او بر امام، اين است كه فاصله مكانى مأموم با كعبه بيش از فاصله مكانى امام با كعبه باشد؛ بنابراين اقامه نماز به صورت دايره، البته با رعايت اين شرط، جايز مى‌باشد؛
براى نمونه، اگر امام در برابر مقام ابراهيم بايستد، فاصله او با كعبه تقريباً دوازده متر خواهد بود؛ بنابراين، لازم است فاصله مكانى كاملاً دايره‌اى، بيش از اين مقدار باشد تا قرار گرفتن مأموم در پشت سر امام و يا به عبارتى عدم تقدم مأموم بر امام محقق شود. در ادامه خواهيم گفت كه اين شرط نه در همه موارد، بلكه تنها در برخى موارد، محقق مى‌شود.
هيچ‌يك از علماى پس از ابن جنيد تا عصر علامه حلى اين مسئله را مورد توجه